Doğu Karadeniz bölgesi Tripleurospermum Sch. Bip. (Asteraceae) türlerinin morfolojik ve sitotaksonomik yönden incelenmesi

ÖZET Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesi' nde yayılış gösteren 19 populasyona ait 14 Tripleurospermum Sch. Bip. (Asteraceae) taksonu morfolojik ve karyolojik yönden incelenmiştir. Bitki materyalleri 2000 - 2002 yıllan arasında vejetasyon dönemlerinde Trabzon, Rize, Artvin ve Gümüşhane illerinden toplandı. Morfolojik çalışmalar herbaryum örnekleri üzerinde, karyolojik incelemeler ise aktif kök uçlarından hazırlanan kromozom preparatlannda yapıldı. Kromozom ölçümlerinden elde edilen karyolojik veriler nümerik analizler ile değerlendirildi. Birbirleri ile yakından ilişkili olan taksonlar karyolojik özelliklerine göre karşılaştırıldı. Morfolojik incelemeler sonucunda, araştırma bölgesinde yayılış gösteren Tripleurospermum türleri için yeni bir teşhis anahtarı hazırlanarak, Türkiye florasına 1 (T. subnivale), bölge florasına ise 2 (T. rosellum var. album ve T. parviflorum) Tripleurospermum türü yeni kayıt olarak ilave edildi. İncelenen taksonlann kromozom sayılarının 2n = 2x = 18 (T. caucasicum, T. melanolepis, T. elongatum, T. parviflorum, T. transcaucasicum ve T. decipiens), 2n = 4x = 36 (T. caucasicum, T. oreades var. oreades, T. oreades var. tchihatchewii, T. rosellum var. album, T. sevanense, T. callosum ve T. monticolum) ve 2n = 5x = 42 - 48 (T. subnivale) olduğu tespit edildi. Tripleurospermum cinsi için yeni bir ploidi seviyesi (5x, pentaploid) bulundu. Tripleurospermum cinsinde temel kromozom sayısının (x - 9) değişmediği gözlendi. Karyotip analizleri ile taksonlann karyotiplerinin median, submedian ve subterminal sentromerli kromozomlardan meydana geldiği ve daha çok simetrik karyotiplere (2A, 2B) sahip olduklan tespit edildi. Kümeleme analizi sonucu diploid ve poliploid türlerin dendrogramda ayn kümeler oluşturduklan ve genellikle morfolojik olarak birbirine benzeyen türlerin aynı kümede yer aldıklan belirlendi. Bununla beraber, aynı türün farklı populasyonlan arasında bazı karyolojik varyasyonlann olduğu tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Tripleurospermum, Asteraceae, Sitotaksonomi, Kromozom Sayısı Karyoloji, Poliploidi, Kümeleme Analizi, Yeni Kayıt