N,N-dietil-3-metilbenzamid ve 2-hidroksi-4- metoksibenzofenonun balıkda ksenobiyotik metabolize eden enzim aktiviteleri ve antioksidan sistem üzerine etkisi

Benzofenon-3 (BP-3) güneş kremlerinde bulunan UV-filtrelerinden birisidir. Çeşitli kozmetiklerde de kullanılmaktadır. N,N-dietil-m-toluamid (N,N-dietil-3-metilbenzamid veya DEET) böcek kovucu malzemelerin ana bileşiğidir. BP-3 ve DEET yağda çözünür moleküllerdir ve canlı organizmalarda birikebilirler. Bu çalışmanın amacı BP-3 ve DEET'nin CYP1A-ilişkili 7-etoksiresorufin O-deetilaz (EROD), CYP2B-ilişkili pentoksiresorufin O-depentilaz (PROD), glutatyon S-transferaz (GST) ve antioksidan enzim aktiviteleri, katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx) ve glutatyon redüktaz (GR) üzerine etkilerini gökkuşağı alabalığında (Oncorhynchus mykiss) belirlemektir. Bu amaçla, gökkuşağı alabalıkları BP-3 ve DEET'nin iki farklı dozu (100 µg/L and 500 µg/L) ile muamele edilmişlerdir. Balık örnekleri rastgele sekiz gruba kontrol, çözücü kontrol (DMSO), 100 µg/L BP-3, 100 µg/L DEET, 100 µg/L BP-3 + 100 µg/L DEET, 500 µg/L BP-3, 500 µg/L DEET ve 500 µg/L BP-3 + 500 µg/L DEET isimleri ile bölünmüşlerdir. Balıklar belirtilen dozlarda kimyasallara tek başlarına veya birlikte 9 gün muamele edilmiştir. Mikrozom ve sitozoller karaciğer dokularından hazırlanmıştır. EROD ve PROD aktiviteleri mikrozomlarda, katalaz, GST, GR ve GPx aktiviteleri sitozollerde ölçülmüştür. 100 µg/L BP-3, 500 µg/L BP-3 ve 500 µg/L BP-3 + 500 µg/L DEET gruplarının EROD aktivitesi kontrol ve çözücü kontrol (DMSO) gruplarından istatistiksel olarak farklı bulunmuştur. 100 µg/L BP-3 + 100 µg/L DEET grubunun EROD aktivitesi bütün gruplardan farklı bulunmuştur. 500 μg/L BP-3 ve 500 μg/L BP-3 + 500 μg/L DEET gruplarının PROD aktivitesi bütün gruplardan azdır. 100 μg/L BP-3 + 100 μg/L DEET grubunun GST aktivitesi kontrol grubundan farklıdır. 100 µg/L DEET grubunun katalaz aktivitesi bütün gruplardan anlamlı olarak farklıdır. 500 µg/L BP-3 grubunun GR aktivitesi bütün gruplardan anlamlı olarak farklıdır. GPx enzim aktivitesi bütün BP-3 ve DEET gruplarında kontrol grubundan azdır. BP-3 ve DEET'nin EROD aktivitesi üzerine etkisine in vitro çalışmalar ile de bakılmıştır. Her iki kimyasalda gökkuşağı alabalık karaciğer mikrozomunda EROD aktivitesini inhibe etmiştir. Bu çalışmaların sonuçları bize BP-3 ve DEET'nin tek ve birlikte verilmesinin gökkuşağı alabalığı CYP1A, CYP2B, GST ve antioksidan enzim aktivitelerinde değişikliklere sebep olduğunu göstermiştir.