Elektrikli bisiklet paylaşım ve şarj istasyonları için CBS tabanlı çok kriterli karar verme uygulaması

Günümüzde gelişen ve buna bağlı olarak nüfus yoğunlukları artan kentlerde birçok problem gözlemlenmektedir. Çevresel problemler ve ulaşım problemleri ilk karşımıza çıkanlardandır. Kentlerin planlı bir şekilde gelişmesi ile birçok sorunun önüne geçilebilirken, başlıca çevresel sorunlardan olan karbon salınımının azaltılması için başka planlamalar gerekmektedir. Karbon salınımının pek çok kaynağı vardır; enerji üretimi, sanayi, ulaşım ve konutlarda kullanım başlıca kaynaklarındandır. Enerji üretiminde karbon salınımının azaltılması için dünya genelinde yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelimin arttığı bilinmektedir. Bunun yanı sıra diğer baskın karbon salınım kaynaklarından biri olan ulaşımda da elektrikli araçların yaygınlaştığı gözlemlenmektedir. Dünya genelinde belli bölgelerde yaygın kullanıma sahip olan bisikletler motorlu araç kullanımını azaltılması için önemli bir alternatiftir. 1960'lı yıllarda Hollanda görülen bisiklet paylaşım sistemleri ise günümüzde de yaygın olarak kullanılmakta ve elektrikli bisikletlerle daha da yaygınlaşmaktadır. Elektrikli bisiklet paylaşım sistemlerinin kent içi ulaşımda önemli bir rol üstleneceği öngörülmektedir. Bu tez çalışmasında, Samsun İli, İlkadım ilçesinde elektrikli bisikletler için paylaşım ve şarj istasyonlarının en uygun yerleri belirlenmeye çalışılmıştır. Öncelikle, literatür araştırması ve uzaman görüşlerine bağlı olarak İlkadım ilçesi özelinde paylaşım ve şarj istasyonlarının konumlarını etkileyecek kriterler belirlenmiştir. Belirlenen kriterlere ait veriler temin edilmiş ve Coğrafiye Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımı ile kriter haritaları oluşturulmuştur. Kriterler, görece yeni bir Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemi olan Best Worst Method (BWM) ile ağırlıklandırılmıştır. CBS yardımı ile ağırlıklı kriter katmanları birlikte değerlendirilmiş ve elektrikli bisiklet paylaşım ve şarj istasyonları için en uygun yerler belirlenmeye çalışılmış ve çalışma alanı için 24 istasyon yeri önerisi getirtilmiştir. Anahtar kelimeler: Elektrikli bisiklet paylaşım ve şarj, Çok Kriterli Karar Verme, Coğrafiye Bilgi Sistemleri, Best Worst Method