Evli bireylerde çatışma çözme stratejilerinin yordayıcısı olarak belirsizliğe tahammülsüzlük ve kişilik tipleri

Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin çatışma çözme stratejilerinin; belirsizliğe tahammülsüzlük (ileriye dönük kaygı ve engelleyici kaygı), kişilik özellikleri (dışadönüklük, yumuşak başlılık, nevrotizm, özdenetim vb.), cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, çocuk sayısı ve evlilik süresi gibi demografik değişkenler tarafından hangi düzeyde yordandığını incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde, nicel bir yaklaşımla yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Türkiye genelinde evli olan 226 kadın ve 149 erkekten oluşan toplam 375 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler, Çatışma Çözme Stratejileri Envanteri, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu kullanılarak çevrim içi formlar aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler öncelikle tanımlayıcı istatistikler sonrasında ise sırasıyla korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre; kişilik özellikleri değerlendirildiğinde, katılımcıların en yüksek ortalama puanı yumuşak başlılık özelliğinden aldıklarını (x̄ = 8.25, ss = 1.97), bunu özdenetim değişkeninin (x̄ = 7.90, ss = 2.15) izlediği görülmüştür. Belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutlarından ise ileriye dönük kaygı değişkeninin (x̄ = 24.55, ss = 6.47) engelleyici kaygı değişkeninden (x̄ = 16.62, ss = 5.70) daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yıkıcı çatışma çözme stratejisi, ileriye dönük kaygı, engelleyici kaygı ve nevrotizm değişkenleri tarafından pozitif yönde yordanırken, yumuşak başlılık ve özdenetim değişkeni tarafından negatif yönde yordanmıştır. Aktif çatışma çözme stratejisi, en güçlü biçimde yumuşak başlılık, özdenetim ve dışadönüklük değişkeni tarafından pozitif yönde yordanmış; nevrotizm değişkeni ise bu stratejiyi negatif yönde etkilemiştir. Pasif çatışma çözme stratejisinde ise genelde düşük düzeyde ilişkiler mevcuttur. Engelleyici kaygı, ileriye dönük kaygı değişkenleri pozitif yönde etkilemektedir. Sonuç olarak bulgular, çalışmaya konu olan psikolojik özelliklerin ve belirsizliğe tahammül düzeylerinin, evlilik ilişkilerinde benimsenecek çatışma çözme stratejileri üzerinde önemli rol oynadığını göstermektedir.