Fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumlarının ve yaratıcı kişilik özelliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı "fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumlarının ve yaratıcı kişilik özelliklerinin cinsiyet, öğretmen kariyer basamağı, yaş ve eğitim durumu açısından incelenmesi"dir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeline göre yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin yedi ilçesinde yer alan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 248 sınıf öğretmeni ile 152 fen bilimleri öğretmeni olmak üzere toplam 400 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Öğretimde Yaratıcılık Ölçeği" ile "Yaratıcı Kişilik Özellikleri Ölçeği" kullanılmıştır. ÖYÖ alt boyutları RStudio programı ile doğrulayıcı faktör analizi sonucunda "öğretmen öz-yeterliği", "çevresel teşvik , "toplumsal değer" ve "çocuk potansiyeli" olarak doğrulanmıştır. YKÖÖ alt boyutları "amaç yönelimlilik", "içsel motivasyon", "kendine güven" ve "risk alma" olarak doğrulanmıştır. Araştırmada SPSS 24.0 programı kullanılarak ÖYÖ ve YKÖÖ alt boyutları ve toplam puanına yönelik aritmetik ortalama ve standart sapma sonuçları hesaplanmıştır. Ölçeklerin cinsiyete ilişkin kıyaslanmasında ilişkisiz örneklemler için t-testi; öğretmen kariyer basamağı, yaş ve eğitim durumlarına ilişkin değişkenlerin kıyaslanmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin öğretimde yaratıcılıklarını ortaya çıkarma ve geliştirme konusunda yeterliklerinin olumlu yönde olduğu görülmüştür. Fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin, genel olarak öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumlarının yüksek düzeyde bulunduğu görülmüştür. Bulgular neticesinde, araştırmaya katılan hem fen bilimleri hem de sınıf öğretmenleri, öğretimde yaratıcılıklarını değerlendirme durumları bakımından toplumsal değer boyutunda en yüksek değerlendirmede bulunmuşlardır. En düşük değerlendirmede ise çevresel teşvik boyutunda bulunmuşlardır. Araştırmaya katılan hem fen bilimleri hem de sınıf öğretmenleri yaratıcı kişilik özellikleri yönünden en yüksek düzey olarak içsel motivasyonlarını algılamaktadırlar. En düşük düzey olarak fen bilimleri öğretmenleri risk alma, sınıf öğretmenleri ise amaç yönelimlilik ve risk alma durumlarını algılamaktadırlar. ÖYÖ sonuçlarına göre genel olarak, fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumları ile cinsiyet, öğretmen kariyer basamağı, yaş ve eğitim durumu değişkenleri araasında anlamlı bir farklılık olmadığı söylenebilir. YKÖÖ sonuçlarına göre genel olarak, fen bilimleri öğretmenlerinin öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumları ile cinsiyet, yaş ve eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı söylenebilir. Fen bilimleri öğretmenlerinin yaratıcı kişilik özelliklerinin öğretmen kariyer basamağı değişkeni açısından anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. Yapılan Tukey testi sonucunda, anlamlı farklılığın uzman öğretmenler ile başöğretmenler arasında uzman öğretmenlerin lehine olduğu görülmüştür. YKÖÖ sonuçlarına göre genel olarak, sınıf öğretmenlerinin öğretimde yaratıcılığı değerlendirme durumları ile cinsiyet, öğretmen kariyer basamağı, yaş ve eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı söylenebilir. ÖYÖ ile YKÖÖ genel puanları arasında ile pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yaratıcılık, yaratıcı kişilik, yaratıcılık eğitimi, fen bilimleri öğretmenleri, sınıf öğretmenleri.