Gemi-gemi trafik hizmetleri arasındaki çatışmalar: E-seyir kavramı kapsamında bir araştırma

Deniz ulaştırması kendi içinde emniyetli seyir, denizde can ve mal kaybının önlenmesi, çevrenin korunması gibi ortak amaçlara hizmet eden birçok alt birimin birlikte çalıştığı sosyo-teknik bir sistemdir. Sistemlerin verimli ve emniyetli çalışabilmesi başka sistemlerle iyi işleyen bir ilişkiye ve alt sistemlerinin iyi çalışmasına bağlıdır. Birimlerin ortak amaçları varken ve hareketleri birbirine bağımlıyken, bu ortak amaca ulaşmak için koordineli çalışmak zorundadırlar. Bu çalışmanın amacı, deniz trafiğinin en önemli bileşenlerinden olan geminin kumandasından sorumlu gemi kaptanı ve deniz trafiğinin emniyetinden sorumlu kıyıdan gemiye destek olan gemi trafik hizmetlerinin (GTH) ilişkisini incelemek ve hizmetlerin sağlanması sırasında meydana gelen çatışmaları belirlemektir. Uluslararası Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization, IMO) tarafından dünyaya tanıtılan ve Uluslararası Seyir Yardımcıları ve Fener Otoriteleri Birliği (International Association of Marine Aids and Lighthouse Authorities, IALA) tarafından geliştirilmekte olan e-seyir kavramının bu yaşanan sorunlarla ilişkisini incelemek çalışmanın bir diğer amacıdır. E-seyir, seyir emniyetini geliştirmeye yönelik olarak tüm verilerin tek bir yerde sistematik bir şekilde düzenleneceği ve iletileceği, seyir görevlilerinin yükünün azaltılacağı gemi ve kıyı temelli bir dizi elektronik teknolojinin bulunduğu bir sistemdir. Çalışmada veri toplama amacıyla GTH başoperatörleri ile yapılan mülakatların sonucunda geliştirilen anket formları kullanılmış olup İstanbul Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi'nde çalışan operatörler, gemi kaptanları ve kılavuz kaptanlarla yaşadıkları çatışmaların tespiti ve bu çatışmaların deniz trafiğinde oluşturduğu riskin derecesinin belirlenmesi için çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Çalışmanın en önemli kısıtlarından biri, Gemi-GTH arasındaki çatışmaların belirlenmesinde sadece deniz trafik operatörlerinin bilgilerine başvurulmuş olmasıdır. Bunun nedeni, tezin bitirilmesi konusunda zaman baskısından kaynaklanmış olup, bir sonraki çalışmalarda bunun tüm paydaşlar ile birlikte araştırılması önerilmektedir. Sonuçlara bakıldığında telsizlerin ses kalitesi ve kapsama alanı, gemi trafik hizmetlerinin ekipmanlarının güncel olmaması ve arayüzünün kullanıcı dostu olmaması, teknik problemlerin iş stresi yaratması, gemi personelinin İngilizcesinin yetersiz olması, kılavuz kaptanların hız sınırlamalarına, gemiye biniş ve iniş yerlerine itiraz etme konularının kabul edilemez derecede riskli çıktığı görülmektedir.