Göğüs hastalıkları ve kardiyoloji servislerinde yatan hastalarda ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonu sıklığının belirlenmesi

Çakır, S. Göğüs hastalıkları ve kardiyoloji servislerinde yatan hastalarda ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonu sıklığının belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Bu çalışma göğüs hastalıkları ve kardiyoloji servislerinde yatan hastalarda ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonu (İADR) sıklığı ve ilişkili etmenlerin belirlenmesi amaçlı yapılan tek merkezli kesitsel bir anket çalışmasıdır. Bilgiler Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hastanesi'nin Göğüs Hastalıkları ve Kardiyoloji servislerinde yatan 18 yaş ve üstü 1000 hastaya (406 kadın, 594 erkek) uygulanan anket ile elde edildi. Anket, hastaların sosyodemografik bilgileri, allerjik hastalıkları ve komorbiditelerinin varlığı ile ilaç reaksiyonu öykülerini içermekteydi. Reaksiyonlar cilt reaksiyonları (kaşıntı, döküntü, kızarıklık, ürtiker) ve sistemik reaksiyonlar (nefes darlığı, anjioödem, hipotansiyon, şok, koma) olarak gruplandırıldı. Toplam 78 hasta (%7,8) İADR tanımladı (41 sistemik, 69 cilt reaksiyonu). İADR en sık antibiyotiklerle (44 hasta,%56,4) görülürken onu ikinci sırada nonsteroid antiinflamatuar analjezik ve asetil salisilik asit (NSAİ/ASA) ilaçlar (15 hasta, %19,2) takip etti. Multivariate analiz sonuçlarına göre tüm İADR reaksiyonları kadın cinsiyet ile ilişkili bulunmuştur [Odds ratio (OR) (%95 CI (Confidence Interval)) =1,88 (1.17-3,03), p<0,01]. Ayrıca cilt reaksiyonları ile seyreden İADR kadın cinsiyet ile ilişkili bulunmuştur [(OR (%95 CI) = 1,67 (1.01-2,80), p<0,05)]. Hastalarda allerjik hastalık varlığı hipotansiyon/ senkop/ koma ile seyreden ciddi İADR ile ilişkili bulunmuştur [(OR (%95 CI) = 3,78 (1,46-9,76), p<0,01)]. NSAİ/ASA ilaçlarla ilişkili İADR kadın cinsiyet ile ilişkili bulunmuştur [(OR (%95 CI) = 3,16 (1.06-9,43), p<0,05)]. Sonuç olarak çalışma grubundaki hastalarda kadın cinsiyet İADR ile, ilaç grubu içinde NSAİ/ASA ilaçlarla ortaya çıkan İADR ile ilişkilidir. Ancak tüm hastalarda ciddi İADR altta yatan allerjik hastalık varlığı ile ilişkili bulunmuştur. İlaç reaksiyonlarına aday olan bu hastalar İADR konusunda bilgilendirilmeli ve farkındalık oluşturulmalıdır. Anahtar Kelimeler: allerji, İlaç allerjisi, ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonları, allerjik hastalık