Hafif COVID-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda takipte kardiyak sorunların değerlendirilmesi

Amaç: Covid-19 enfeksiyonunun solunum sistemi tutulumuna ait bulguları ön planda olsa da, kardiyovasküler sistem üzerindeki etkileri de dikkatle değerlendirilmelidir. Covid-19 enfeksiyonu, akut koroner sendrom, miyokardit, miyoperikardit, akut kalp yetmezliği, aritmi ve ani kardiyak ölüm gibi kardiyak sorunlara neden olabilir. Covid enfeksiyonunu hafif veya asemptomatik, özellikle hastaneye yatırılmadan ayaktan geçiren hasta grubundaki kardiyovasküler komplikasyonlar ve sonuçları iyi bilinmemektedir. Ayaktan hastalık geçiren bu grup, kardiyak sorunlar açısından yeterince tetkik edilememektedir. Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastaların, hastalık sonrası süreçte kardiyoloji polikliniklerine çarpıntı ve nefes darlığı gibi aritmi ve kalp yetmezliğinden şüphelendirecek semptomlarla sıkça başvurduklarını ya da beklenmedik ciddi kardiyak sorunlar yaşadıklarını gözlemlemekteyiz. Tez çalışmamızda, toplumun büyük çoğunluğunu oluşturan hafif veya asemptomatik enfeksiyon geçiren hasta grubunda Covid-19'un miyokard etkilenmesi ve aritmiye yatkınlık yaratabilecek uzun dönem etkilerinin araştırılması amaçlandı. Materyal ve Metot: Çalışmaya kardiyoloji polikliniğine çeşitli şikayetlerle başvuran, son 1 yıl içinde (en erken 3 ay önce) ayaktan, hafif covid geçirmiş oldukları öğrenilen hastalar dahil edildi. Çalışmaya 18 yaş üstü toplam 60 hasta alındı. Hastaların covid geçirme zamanları, semptomları, covid enfeksiyonu sırasında kullanılan ilaçlar, enfeksiyon sonrası karşılaşılan tıbbi sorunlar, yapılmışsa aşı, tipi ve sayıları kaydedildi. Kardiyopulmoner semptomları olan hastalarda yapısal ve fonksiyonel kardiyopulmoner etkilenimi belirlemek açısından elektrokardiyografi (EKG), posteroranterior akciğer (PAAC) grafisi çekildi, iki boyutlu (2D) transtorasik ekokardiyografi (EKO) ve strain EKO yapıldı, tanısal amaçlı rutin biyokimyasal tetkikler (tam kan sayımı, Crp, troponin, BNP, D-dimer vs) istendi. Bulgular: Hafif covid-19 enfeksiyonu geçiren hastalar kardiyoloji polikliniğimize en sık nefes darlığı (%83.3) olmak üzere, göğüs ağrısı (%70) ve çarpıntı (%63.3) şikayetleri ile başvurdu. Çalışma grubumuzda ölçülen biyokimyasal parametrelerde herhangi bir patoloji izlenmedi. Hastalarımızın 5 (%8.3)'inde sağ dal bloğu (RBBB), 6'sında fragmente QRS, 3 (%5)'ünde de ST/T dalga değişiklikleri vardı; ancak bu hastalar semptom olarak diğer hastalara benzerdi ve aritmileri yoktu. Aritmiye yatkınlık açısından önemli olan T-peak T end (TPE) süresi ve kardiak elektrofizyolojik denge indeksi (İCEB)'nde herhangi bir bozukluk izlenmedi. 2D EKO incelemesinde sol ve sağ ventrikül boyut ve fonksiyonları normal sınırlarda izlendi. Ciddi kapak patolojisi izlenmedi. Miyokard etkilenimini erken evrede gösterebilen strain ölçümleri 21.27 ± 1.88 olarak normal sınırlarda izlendi. Sonuç: Çalışmamızda, hafif covid-19 enfeksiyonu geçirmiş hastaların kronik dönem takiplerinde kardiyovasküler komplikasyonlar açısından kardiyak aritmi, miyokardiyal ve perikardiyal patolojiye rastlanmamıştır.