Hastaların Hipertansiyon Bilgilerinin Tedaviye Uyum ve Öz-Etkililik Düzeylerine Etkisinin Belirlenmesi

ÖZ: Araştırma hastaların hipertansiyon bilgilerinin tedaviye uyum/ öz-etkililik düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı-kesitsel araştırma tasarımına uygun olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Aralık 2017- Mart 2018 tarihleri arasında Gazimağusa Devlet Hastanesinde yatarak tedavi alan 303 hipertansiyon hastası oluşturmuştur. Çalışmada örneklem seçimine gidilmeyip evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışma araştırmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerine uyan 163 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Hasta Tanılama Soru Formu, Hipertansiyon Bilgi Düzeyi Ölçeği ve İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-etkililik Ölçeği kısa formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı testler, “Mann Whitney U Testi” ve “Kruskal-Wallis H Testi” tekniği kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamasının 66.10±12.96 (min: 30, max: 90), %59. 5’ inin kadın ve % 72. 4’ ünün evli olduğu belirlendi. Araştırmamızda Hipertansiyon Bilgi Düzeyi Ölçeği genel puan ortalaması 18.63±2.40 (min: 11, max: 22) ile ortalamanın üzerinde bulunmuştur. Hipertansiyon Bilgi Düzeyi Ölçeği alt boyutlarından sırasıyla yaşam biçimi, komplikasyonlar, ilaçlara bağlılıktan en yüksek puanlar alınmıştır. Yaş, ailede hipertansiyon varlığı, çalışma durumu, eğitim düzeyi ve cinsiyet değişkenleri, ölçeğin genel ve alt boyut puanlarını etkilemiş ve istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). İlaç Tedavisine Bağlılık/ Uyum Öz-etkililik ölçeği puan ortalaması 37.30± 6.34 (min: 13, max: 52) ile ortanın biraz üstü seviyelerde bulunmuştur. İlaç Tedavisine Bağlılık/ Uyum Öz-etkililik ölçeğinden alınan puan ile katılımcıların sadece eğitim düzeyi arasında anlamlı istatistiksel fark olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Hipertansiyon hastalarının İlaç Tedavisine Bağlılık/ Uyum Öz-etkililik ölçeği ile Hipertansiyon Bilgi Düzeyi ölçeği genel ve tanım alt boyutu puanları arasında istatistiksel açıdan düşük düzeyde pozitif, doğrusal anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak araştırmaya katılanların ortalamanın üzerinde hipertansiyon bilgi düzeyi ve ilaç uyumu, öz-etkililik ölçek puanlarına sahip oldukları; yaş, ailede hipertansiyon varlığı, çalışma durumu, eğitim düzeyi ve cinsiyet değişkenlerinin ölçek puanlarında fark oluşturduğu belirlenmiştir. Hipertansiyon hakkında bilgili olanların tedaviye uyumunun daha yüksek olduğu görülmüştür. Toplumda hipertansiyon farkındalığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının erken yaşlardan itibaren geliştirilmesi, hipertansiyona uygun yaşam biçimi davranışlarına uyumsuzluğun nedenlerinin belirlenmesi ve ilaç kullanımı ile birlikte hipertansiyona uygun yaşam tarzı değişikliklerine uyumu artırmak için farklı eğitim düzeylerine, cinsiyet ve yaşa göre yapılandırılmış eğitim programları önerilir.