Heterodoks konjonktür teorileri açısından iktisadi dalgalanmalar: Türkiye ekonomisinin kompleksite ve sistem düşüncesi çerçevesinde analizi

Makro iktisat teorisinin araştırma alanlarından biri de konjonktürel dalgalanmalardır. Bu tez çalışmasında makro iktisat literatüründe yer alan ortodoks ve heterodoks konjonktür teorileri karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Tez çalışmasının ilk ele aldığı model, ana akım teorilerden Yeni Keynesyen Konjonktür Teorisi varsayımlarına dayanan bir dinamik stokastik genel denge modelidir. Dışa açık küçük bir ekonomiyi esas alan model, 2008:Q1-2019:Q4 arasındaki dönem için sistem dinamikleri yöntemi ile tahmin edilmektedir. Modelin ortaya koyduğu bulgulara göre, para otoritesi söz konusu dönem için fiyat istikrarını çıktı açığına tercih eden bir para politikası izlemektedir. Herhangi bir faiz şokuna, çıktı açığı fiyat istikrarından daha fazla tepki göstermektedir. Tez çalışmasının ele aldığı ikinci model ise, Post-Keynesyen iktisat teorisine bağlı heterodoks iktisatçılardan Hyman P. Minsky tarafından temelleri atılan "Minsky Finansal İstikrarsızlık Hipotezi" varsayımlarına dayanan bir sistem dinamikleri modelidir. Bu model, 2010:Q1-2021:Q3 arasındaki dönem verileri kullanılarak sistem dinamikleri yöntemi ile oluşturulan bir salınım modelidir. Modelin temel varsayımı, modern kapitalist piyasa ekonomilerinin temel özelliklerinden kaynaklanan sebeplerle, iktisadi faaliyetin trend etrafında dalgalanmasının doğal bir olgu olduğudur. Post-Keynesyen Konjonktür Teorisi varsayımlarına dayalı olarak oluşturulan model; risk algısını, kamu borç bileşimini ve borç vadelerini takip ederek cari iktisadi faaliyetteki finansman türünün güvenilir, spekülatif veya Ponzi tipi finansman türlerinden hangisi olduğunu belirlemektedir. Buna göre model, ekonomik sistemdeki cari risk algısı altında finansman kalitesindeki iyileşme veya kötüleşmelere göre konjonktürel dalgalanmaların trend etrafındaki frekans ve genliğini, geçmiş gerçek verileri baz alarak geleceğe yönelik simüle etmektedir. Modelin ortaya koyduğu bulgulara göre, Türkiye Ekonomisindeki konjonktürel dalgalanmaların trend etrafındaki salınım frekansı ve genliği; risk algısı, finansman kalitesi ve vadelerinden etkilenmektedir.