Hijyenin politikası: Geç Osmanlı İstanbulu'nda halk sağlığı ve kentsel dönüşüm

Bu tez, geç dönem Osmanlı İstanbulu'nda hijyen, kentsel dönüşüm ve yönetişim arasındaki etkileşimi inceleyerek sağlık, çevre ve altyapının kesişimine ışık tutmayı amaçlar. Kir, hastalık ve temizlik kavramlarının İstanbul'un değişen kentsel dokusu, altyapısı ve kent reformlarını nasıl şekillendirdiğini ve bunlar tarafından nasıl şekillendirildiğini araştırır. Gıda, su, kanalizasyon ve defin uygulamaları olmak üzere dört temel unsura odaklanan araştırma, Osmanlı Devleti'nin deneyimlediği halk sağlığı krizlerinin kentsel mekânları hijyenik bir mercekle yeniden kurgulamada nasıl araçsallaştırıldığını ve bu sürecin toplumsal ilişkilere nasıl eklemlendiğni sorgular. Osmanlı arşiv belgelerine, tıbbi risalelere, ölüm ve sağlık istatistiklerine dayanan çalışma, İstanbul'un kendine özgü coğrafyası ve sosyo-politik dinamikleriyle yerelleştirilen küresel hijyen söylemleri ile gündelik gerçeklikler arasındaki etkileşimi araştırır. Kentsel çevre tarihi ve hastalıkların sosyal tarihi yaklaşımlarını bütünleştiren tez, konvansiyonel devlet merkezli yaklaşımların ötesine geçerek, çeşitli aktörlerin halk sağlığı politikalarını müzakere etmedeki failliğini vurgular. Araştırma, İstanbul'u "hijyenik bir kente" dönüştürme çabasının ne doğrusal ne de tekdüze olduğunu; direniş, adaptasyon ve çekişmelerle şekillenen bir süreç olduğunu öne sürer. Çalışma, çevre ve kent incelemeleri arasında köprü kurarak Osmanlı tarih yazımına katkıda bulunmayı ve halk sağlığı politikalarının İmparatorluğun son yüzyılında kentsel yaşam, yönetişim ve yapılı çevre arasındaki ilişkiye nasıl aracılık ettiğine dair yeni içgörüler sunar.