Hukuk, siyaset ve ekonomi bağlamında kamuda yeni denetim sistemi: İç denetim

20. yüzyılın son çeyreği içinde kamu yönetimleri dünya çapında yeniden yapılandırılmaktadır. Bu bağlamda gerçekleştirilen reform süreçleri devletin konumunu ve yapısını sorgulayan bir nitelik arz etmektedir. Bu değişim ve dönüşüm artan küresel rekabet, krizler ve küreselleşme faktörlerinin etkisinde yol almaktadır.1980 sonrasında Dünya'da ve Türkiye'de meydana gelen değişim ve dönüşümler, kamu yönetimini de derinden etkilemiştir. 1999 yılında Helsinki Zirvesinde Avrupa Birliği'ne (AB) aday ülke olarak kabul edildikten sonra, mali yönetim ve kontrol alanını düzenleyen yasal mevzuatın, AB mevzuatıyla uyumlaştırılması yönünde çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. 2000'li yılların başından itibaren IMF ve Dünya Bankası ile yürütülen anlaşmalar çerçevesinde kamuda ?iç denetim? ihtiyacı ön plana çıkmış ve AB müktesebatına uyum sürecinde, üye ülkelerin bütçe uygulamalarında standart bir uygulama olan ?Kamu İç Mali Kontrol? sisteminin ülkemizde de uygulanması hedeflenmiştir.2003 tarihli 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası ile birlikte mevzuata giren kavramlardan biri de ?iç denetim? kavramı olmuştur. İç denetim sisteminin getirdiği en önemli yenilik, önceden belirlenmiş ve uluslararası sistemde kabul görmüş standartların, denetim uygulamasına esas teşkil etmesidir. Yani, iç denetim uygulaması bu standartlara göre gerçekleştirilecek ve performans değerlendirmesi de buna göre yapılacaktır. Yeni anlayış, sadece geleneksel uygulamaları değil, uluslararası örgütlerin kabul ettiği norm ve standartların yer aldığı çeşitli resmi belgeleri, raporları ve bu belgelerde yer alan resmi kuralları da esas almaktadır.Literatürdeki genel tartışmalar, iç denetim ihtiyacını sadece hukuki ve idari unsurlara indirgeyerek incelerken, bazı tartışmalar ise siyasi gelişmeleri tek belirleyici unsur olarak kabul etmektedir. Tezde her iki yaklaşıma ait inceleme ve değerlendirmelerin bütünsel olmayan, tek boyutlu, bu nedenle de eksik ve yanıltıcı olduğu saptaması yapılmıştır. Bu doğrultuda her iki yaklaşımın ortak bir sentezi yapılarak iç denetim konusu incelenmiştir. Bununla birlikte, 5018 sayılı Kanunun küresel ekonomik sistem ve o sistemin aktörleriyle olan ilişkisi açısından analiz edilmesi hayati bir meseledir. Bu nedenle bu konu tezde önemli bir yer işgal edecektir.Sonuç itibariyle bu tezde; Türk kamu mali yönetimi sistemine yeni giren 5018 sayılı kanun kapsamındaki ?iç denetim? sisteminin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu inceleme yapılırken iç denetimin sadece hukuki boyutu ve teknik işleyişi mevzuat yönünden ele alınmayacak, ayrıca böylesine köklü ve önemli bir dönüşümün ardında yatan ve onu belirleyen siyasi, ekonomik ve toplumsal unsurların neler olduğu üzerinde kuramsal bir çözümleme yapılacaktır.