İktisadi büyüme sürecinde kurumsal yapının rolü: Literatür ve uygulama

Son yıllarda büyüme literatüründe öne çıkan görüş, ülkeler arasındaki iktisadi büyüme farklılıklarının kurumsal yapı farklılıkları ile açıklanabileceğidir. Bu doğrultuda kurumları iktisadi düşünce sistemin merkezine oturtan kurumsal iktisat okulu, ekonomik yaşamın kurumların etkisinden bağımsız olarak değerlendirilemeyeceğini öne sürmektedir. Bu okula göre, geleneksel büyüme teorilerinde büyümenin belirleyicileri olarak ön plana çıkarılan fiziki ve beşeri sermaye, yatırımlar ve teknoloji gibi faktörler kurumların sağlamış olduğu teşvik tarafından belirlenen faktörler olarak nitelendirilmektedir. Bir başka deyişle söz konusu faktörler büyümenin nedeni değil sonucu olarak ele alınması gerekmektedir.Bu çalışmanın amacı, kurumsal yapının ülkeler arası iktisadi performans farklılıklarının ne kadarını açıkladığının araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan çalışmada, kurumsal yapının iktisadi büyüme üzerindeki etkisi öncelikle 110 ülke için 2000-2009 dönemi yıllık verileri kullanılarak panel veri yöntemi ile analiz edilmiştir. Kurumsal yapının iktisadi büyüme üzerindeki etkisi daha sonra 1972-2009 dönemi yıllık verileri kullanılarak zaman serisi analiz yöntemiyle Türkiye için araştırılmıştır.Analiz sonucunda elde edilen bulgular, kurumsal yapının gelişmekte olan ülkeler dışında ülkelerin iktisadi büyümesini açıklamada önemli bir etken olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte ülke grupları itibariyle kurumsal değişkenlerin iktisadi büyüme üzerindeki etkisi farklı çıkmıştır. Bu bağlamda; ekonomik özgürlükler değişkeninin iktisadi büyüme üzerindeki etkisinin gelişmekte olan ülkeler dışında tüm ülke grupları açısından pozitif ve anlamlı olduğu, politik özgürlükler değişkeninin ise az gelişmiş ülkeler ve tüm ülke örneklemi açısından pozitif ve anlamlı olduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Türkiye için elde edilen bulgular da yine kurumsal yapının uzun dönemde iktisadi büyüme üzerinde etkili olduğu yönündedir.