Suriyeli mültecilerin uyumu: İstanbul belediyeleri özelinde inceleme

2011 yılı ile birlikte Suriye'de başlayan iç savaş, milyonlarca incanın yerinden edilmesine neden olmuştur. 1940'lı yıllardan beri en büyük kitlesel insanî hareketlilik olarak bu göç rüzgârı pek çok ülkeyi etkisi altına almıştır. Bu rüzgârdan en fazla etkilenen ülke de Suriye ile sınır komşusu olan Türkiye'dir. Türkiye'de ise 81 il içinde İstanbul, en fazla mülteciye "yaşam alanı" olan "il" olarak ön plana çıkmıştır. Bu durum, yarım milyonu aşan mülteci nüfusuyla başta İstanbul'daki yerel yönetimler (belediyeler) olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarını taşımakta zorlandıkları pek çok yükle karşı karşıya getirmiştir. Ülkedeki mülteci nüfusunun büyük bölümünün kent merkezlerinde yaşaması "kent mültecileri" ve "uyum" kavramlarını da beraberinde gündeme getirmiştir. Bu süreç, kimlik ve aidiyetlerin "bir aradalığı"nı da artırdığı için toplumlar arası karşılıklı hoşgörü, anlayış, empati değerleriyle birlikte sürdürülebilir bir entegrasyonu ve merkezi bir göç politikasını zorunlu kılmaktadır. Bu zorunluluk, barındırdığı mülteci nüfus yoğunluğu sebebiyle özellikle İstanbul yerel yönetimlerinden olan belediyeler için her geçen gün daha fazla ihtiyaç hâline gelmektedir. Bu tezde, on binlerce Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan yerel yönetimlerin; konuyla ilgili yetki ve sorumlulukları, mevcut durumdan kaynaklı karşılaştıkları zorluklara nasıl çözümler ürettikleri, Suriyeli mültecilerin uyumuna ilişkin neler yaptıkları ve bu sürecin daha iyi nasıl yönetileceğiyle ilgili önerileri İstanbul ilçe belediyeleri üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmada bu uyum sürecinin sağlanmasında İstanbul'daki 39 ilçe belediyesinden 10'un uygulama ve politikaları, sürece dâhil olmuş yetkililer ile yapılmış yarı yapılandırılmış mülakatlarla incelenmiştir. Sürecin yönetilmesinde yerel yönetimlerin rolü İstanbul özelinde incelenmiştirYapılan araştırmayla elde edilen bulgularda belediyelerin Suriyeli mültecilere yönelik gerçekleştirdikleri hizmetlerin sunumu sürecinde yasal, finansal ve hukuksal pek çok engelle karşılaştıkları sonucuna ulaşılmış ve bu sonuçlar "yasal mevzuattan kaynaklı sınırlar", "finansman yetersizliği", "personel eksikliği", "teknik altı yapı engeli", "hizmet talep ve sunumlarındaki farklılık" ve "sivil toplum örgütleriyle koordinasyon" başlıklarıyla sınıflandırılmıştır. Araştırma bulgularına göre Suriyeli mültecilerin uyumunun sağlanması konusunda yerel yönetimlere önemli görevler düştüğü söylenebilir. Bu sürecin sistemli bir biçimde yürütülebilmesinde de merkezi idarenin göç politikasını belirgin hale getirerek yerel yönetimleri güçlendirecek yetki alanları tanımlaması ihtiyaçtır. Araştırma bulgularının yaşanan Suriyeli göçünün İstanbul yerel yönetimlerinden belediyeler üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması ve göçün planlı yönetilmesi çabalarına ışık tutabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Göç, mülteci, kent mültecileri, uyum, yerel yönetimler