Türkiye'de İslam, sivil toplum ve demokrasi

Bu doktora tezi, Türkiye'de inanç temelli kuruluşlar (Faith-Based Organizations – FBO'lar), sivil toplum ve demokratikleşme arasındaki ilişkiyi; kuramsal sorgulamayı, ampirik veri analizini ve söylem temelli değerlendirmeyi bir araya getiren çok katmanlı bir analitik çerçeve üzerinden incelemektedir. Çalışmada FETÖ eleştirel bir vaka incelemesi olarak analiz edilmekle birlikte, araştırma tek bir örgütle sınırlı kalmayarak Türkiye'nin sivil toplum alanında faaliyet gösteren FBO'lar arasındaki daha geniş örüntüleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Gramsci'nin hegemonya kavramı, Dahl'ın poliarşi yaklaşımı, Migdal'ın devlet–toplum ilişkileri kuramsallaştırması ve Fairclough'un sosyo-kültürel modeli ile Van Dijk'ın sosyo-bilişsel yaklaşımını bütünleştiren Eleştirel Söylem Analizi (Critical Discourse Analysis – CDA) temelinde yapılandırılmış kapsamlı bir kuramsal çerçeveye dayanmaktadır. Yöntemsel olarak araştırma; nitel belge analizi, Eleştirel Söylem Analizi ve Türkiye'ye ilişkin katılım, şeffaflık ve hesap verebilirlik boyutlarını ele alan yönetişim göstergeleri, sivil toplum endeksleri ve anket temelli verileri içeren ulusal ve uluslararası veri setlerinin ampirik incelemesini bir arada kullanmaktadır. Bulgular, genellikle Türkiye'de FBO'ların kamuya dönük söylemlerinde demokratikleşme, çoğulculuk ve sivil toplum değerlerine atıf yapan bir dil kullandıklarını; buna karşın örgütsel pratiklerinde hiyerarşik yapılar, sınırlı iç demokrasi ve şeffaflıktan uzak yönetişim biçimlerinin öne çıktığını göstermektedir.