Kentsel ekolojik güvenlik: Türkiye'de büyükşehir belediyelerine ilişkin bir araştırma

Güvenliğin nasıl sağlanacağı sorusu, bugün olduğu gibi insanın yeryüzüne geldiği günden itibaren en önemli konulardan biridir. Günümüzde sadece insanların, kentlerin, devletlerin değil aynı zamanda biyosferin de güvenliği ekolojik kriz nedeniyle tehdit altındadır. Bu bağlamda geçmiş dönemlerden farklı olarak günümüzde insan bizzat kendi eliyle yarattığı güvenlik sorunu ile karşı karşıyadır. Ekolojik tahribatın neden olduğu güvenlik sorununun merkez üssü ise kentlerdir. Nitekim krizin temel nedeni kentsel ekolojik yapının bozulmasıdır. Bu çalışmada ekolojik güvenlik, mekansal bir ölçek olarak kentler üzerinden ele alınmaktadır. Bu bağlamda güvenliğin geçmişten günümüze yaşadığı dönüşüm süreci değerlendirilirken bugün gelinen noktada ekolojik bir nitelik kazanan güvenliğin inşasına kentlerden başlanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda küresel düzeyde yaşanan ekolojik güvenlik sorununun esasında kentlerde yaşanan sorunun genişletilmiş hali olduğu görülmekte ve sorunun çıkış noktası; planlama, altyapı, ulaşım, gıda, su, enerji ve iklim değişikliği parametreleri üzerinden ortaya konulmaktadır. Küresel ekolojik güvenlik için kentsel ekolojik güvenlik yaklaşımından hareket eden çalışma, 21. yüzyılda kent güvenliği modeli olarak kentsel ekolojik güvenlik yaklaşımını ortaya koymaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak güvenlik anlayışında yaşanan değişim açıklanmıştır. Bu bağlamda devletin güvenliğinden ekosistemin güvenliğine doğru yaşanan değişim süreci ele alınmıştır. İkinci bölümde ekolojik güvenliğin inşasında mekansal ölçek olarak kabul edilen kentsel ekolojik güvenlik; planlama, altyapı, ulaşım, gıda, su, enerji, iklim değişikliği unusurları üzerinden ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise kentlerde yaşanan ekolojik güvenlik sorunları Türkiye'deki büyükşehir belediyeleri özelinde ele alınmış ve büyükşehir belediyelerinin ekolojik güvenlik durumlarına ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. Sonuç olarak dünyada yaşanan ekolojik güvenlik sorununun merkezini kentlerin teşkil ettiğine ve Türkiye'deki büyükşehirlerin ekolojik açıdan güvensiz mekânlar olduklarına ulaşılmıştır. Bu nedenle kentlerin güvenli kılınması için kentsel politikaların ekolojik temelli bir güvenlik yaklaşımı çerçevesinde oluşturulması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Güvenlik, Kent, Kentleşme, Ekoloji, Ekolojik Güvenlik.