Kıkırdak hasarı tedavisinde intraartiküler eksozom tedavisi (Deneysel çalışma)

GİRİŞ VE AMAÇ Eklem kıkırdağı hiyalin kıkırdak yapısında olup hasar gördüğü zaman iyileşme kapasitesi oldukça düşük bir dokudur. Henüz optimal bir tedavi yöntemi tanımlanmış olmasa da hücresel kaynaklı eksozom tedavi çalışmaları kıkırdak defektleri tedavisinde umut vaat etmektedir. Bu çalışmanın amacı ratların dizlerinde oluşturulan kıkırdak lezyonlarına memeli ve bitki kaynaklı eksozom tedavilerinin kıkırdak iyileşme sürecinde etkilerini incelemek. MATERYAL METOD Çalışmada 32 adet sprague-dawley tipi dişi ratın sağ dizleri kullanıldı. Memeli kaynaklı (kıkırdak ve sünnet derisi kaynaklı mezenkimal kök hücre) eksozom grubu, bitki kaynaklı(ananas ve kabak) eksozom grubu, mikrokırık grubu ve kontrol grubu olarak 4 gruba ayrıldı. Ratların sağ dizlerine osteokondral defekt oluşturulduktan iki hafta sonra birer hafta arayla 3 eksozom enjeksiyonu yapıldı. Son enjeksiyondan iki hafta sonra çalışma sonlandırıldı. Sakrifikasyon işlemi sonrası dizler makroskopik, histolojik ve immünohistokimyasal olarak incelendi. BULGULAR Deney grupları kontrol grubu ile karşılaştırıldığında; kıkırdak eksozom grubunun (p<0.001), foreskin grubunun (p<0.001), ananas eksozom grubunun (p<0.001) ve kabak eksozom grubunun (p<0.001) ortalama değerlendirme skorlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Histolojik skorlar incelendiğinde, grupları kendi arasında ve kontrol grubu ile karşılaştırdığımız zaman; kıkırdak eksozomu, foreskin eksozomu, ananas eksozomu ve kabak eksozomu gruplarının ortalama ICRS skorlarında kontrol grubunun skoruna göre istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla; p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.004). SONUÇ Kıkırdak hasarı tedavisinde, mezenkimal kök hücre kaynaklı veya bitki kaynaklı eksozom kullanımının, kıkırdak iyileşmesi üzerine olan olumlu etkilerinden dolayı, intraartiküler eksozom uygulaması alternatif bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilebilir. ANAHTAR KELİMELER Kıkırdak, eksozom, osteokondral defekt, mezenkimal kök hücre