Kümeleme analizi yöntemlerinin hayvancılık verilerinde karşılaştırılmalı olarak incelenmesi

Bu çalışmada; Türkiye'de 81 ilin hayvancılık potansiyeli yedi farklı kümeleme analizi yöntemi ve beş farklı uzaklık ölçüsü ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu internet sitesinde hayvancılık istatistikleri bölümünden dinamik sorgulama ile elde edilen 2012 yılına ait büyükbaş hayvan, küçükbaş hayvan, kümes hayvancılığı ve arıcılık faaliyetlerine ait veriler kullanılmıştır. Veri olarak, büyükbaş hayvancılık ile ilgili yerli yetişkin sığır sayısı, genç-yavru yerli sığır sayısı, sağılan yerli sığır sayısı, yerli sığırdan elde edilen süt miktarı, yetişkin kültür sığır sayısı, genç-yavru kültür sığır sayısı, sağılan kültür sığır sayısı, kültür sığırdan elde edilen süt miktarı, yetişkin melez sığır sayısı, genç-yavru melez sığır sayısı, sağılan melez sığır sayısı, melez sığırdan elde edilen süt miktarı, yetişkin manda sayısı, genç-yavru manda sayısı, sağılan manda sayısı, mandadan elde edilen süt miktarı verileri kullanılmıştır. Küçükbaş hayvancılık ile ilgili yerli koyun sayısı, genç-yavru yerli koyun sayısı, sağılan yerli koyun sayısı, yerli koyundan elde edilen süt ve yapağı miktarı, merinos koyun sayısı, genç-yavru merinos koyun sayısı, sağılan merinos koyun sayısı, merinos koyundan elde edilen süt ve yapağı miktarı, kıl keçisi sayısı, genç-yavru kıl keçisi sayısı, sağılan kıl keçisi sayısı, kıl keçisinden elde edilen süt ve tiftik miktarı, tiftik keçisi sayısı, genç-yavru tiftik keçisi sayısı, sağılan tiftik keçisi sayısı, tiftik keçisinden elde edilen süt ve tiftik miktarı verileri kullanılmıştır. Kümes hayvancılığı ile ilgili yumurta tavuğu, et tavuğu, hindi, ördek ve kaz sayısı verileri kullanılmıştır. Arıcılık ile ilgili kovan sayısı, bal ve balmumu üretim miktarı verileri kullanılmıştır. Verilerden elde edilen 44 adet değişken, hiyerarşik kümeleme analizi yöntemlerinden ortalama (average), merkezi (centroid), tam (complete), mcquitty, ortanca (median), tek (single) ve ward bağlantı kümeleme yöntemleri ile analiz edilmiştir. Uzaklık ölçüsü olarak öklid (euclidean), karesel öklid (squared euclidean), pearson, karesel pearson ve manhattan uzaklık ölçüleri kullanılmıştır. 5,6,7,8,9 ve 10'lu kümeler bütün kümeleme yöntemleri ve uzaklık ölçüleri için ayrı ayrı oluşturulmuştur. Kümeleme yöntemlerinden ward bağlantı kümeleme yöntemi dışındaki yöntemlerin benzer kümeler oluşturduğu gözlenmiştir. Uzaklık ölçülerinden öklid, karesel öklid ve manhattan uzaklıkları benzer kümeler oluştururken pearson ve karesel pearson kendi içinde benzer diğer uzaklık ölçülerinden farklı kümeler oluşturduğu gözlenmiştir.