Lise öğrencilerinin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi (Bitlis ve Yozgat ili örneği)

Yapılan çalışmadaki amaç, lisede öğrenim gören öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerini farklı değişkenler açısından incelemektir. Araştırmanın evrenini Bitlis ve Yozgat illerinde öğrenim gören lise öğrencileri, araştırmanın örneklemini ise 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Bitlis'teki liselerde öğrenim gören, rastgele seçilmiş 247 erkek, 249 kız öğrenci ve Yozgat ilinde öğrenim gören 201 erkek, 165 kız öğrenci toplamda 822 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmamızda verileri toplamak için; öğrencinin cinsiyeti, yaşı, gelir durumu, spor yapma durumu ve spor yapma süreleri gibi demografik bilgiler elde etmeye yönelik soruların bulunduğu "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Sosyal görünüş kaygısını ölçmek için, Hart ve arkadaşları (2008) tarafından geliştirilen, Doğan (2010) tarafından Türkçeye çevrilen ve geçerlik-güvenirlik çalışması yapılan ''Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği(SGKÖ)'' kullanılmıştır. Araştırmada, ölçekler aracılığı ile elde edilen verilerin analiz edilebilmesi için önce verilerin işlenmesiyle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Bunun için öncelikle, Bitlis ve Yozgat "ta öğrenim gören öğrencilerin doldurduğu ölçekler detaylı bir şekilde kontrol edilmiştir. Eksik ya da yanlış doldurulan anketler değerlendirmeye alınmamıştır. Daha sonra araştırmaya uygun olan anketler, bilgisayara aktarılıp, verilerin analizinde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Verilerin analizi için; SPSS 22.00 paket programıyla veriler bilgisayara aktarılıp işlenmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı analiz yöntemi kullanılmıştır. Bunlar; Frekans, aritmetik ortalama, standart hata, standart sapma ve yüzdelik dağılımdır. Farklı iki bağımsız değişkenler ile sosyal görünüş kaygı düzeyi arasındaki farklılaşmayı belirlemek için Bağımsız-Tek Örnek T Test ve ikiden fazla farklı değişken ile sosyal görünüş kaygısı arasındaki farklılaşmayı belirlemek için Tek-Yön One Way testi yapılarak sonuçlar P<0,05 önem düzeyine göre değerlendirilmiştir. Sosyal görünüş kaygısı ile yaş arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon ve regrasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre araştırmaya katılan öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeyleri ile yaşları arasında anlamlı düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Öğrencilerin yaşları bir puan arttıkça Sosyal Görünüş Kaygı düzeyleri de ters oranda -,010 puan düşüş olduğu gözlenmektedir. Kız ve erkek öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin karşılaştırılması için yapılan t testi sonrasında p<,050 anlamlılık düzeyinde anlamı farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p<,183). Ancak sayısal değer olarak erkek öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin kız öğrencilerden yüksek olduğu sonucu da gözlenmektedir. Farklı aile gelir düzeyindeki öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin karşılaştırılması için yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi sonrasında p<,050 anlamlılık düzeyinde anlamı farklılık olduğu tespit edilmemiştir (p>.020, p>,040). Aile aylık gelir düzeyi 4000 tl ve üzeri olan öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin 100-2000 tl arası ve 2001-3999 tl arası olan öğrencilerden düşük olduğu sonucu bulunmuştur. Öğrencilerin aile aylık gelir düzeyi arttıkça sosyal görünüş kaygı düzeyinin ters oranda düşmekte olduğu da dikkat çeken sonuç olarak gözlenmektedir. Spor yapan ve yapmayan öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin karşılaştırılması için yapılan t testi sonrasında p<,050 anlamlılık düzeyinde anlamı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p>,001). Spor yaptıklarını ifade eden öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin spor yapmadıklarını ifade eden öğrencilerden düşük olduğu sonucu bulunmuştur. Haftalık spor yapma süresi farklı olan öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin karşılaştırılması için yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi sonrasında p<,050 anlamlılık düzeyinde anlamı farklılık olduğu tespit edilmemiştir (p>.029). Haftalık spor yapma süresi 10 saat ve üzeri olan öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin haftalık spor yapma süresi 7-9 saat arası olan öğrencilerden yüksek olduğu sonucu bulunmuştur. Bitlis ve Yozgat'ta öğrenim gören öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin karşılaştırılması için yapılan t testi sonrasında p<,050 anlamlılık düzeyinde anlamı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p>,000). Bitlis ilinde öğrenim gören öğrencilerin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin Yozgat ilinde öğrenim gören öğrencilerden yüksek olduğu sonucu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal Görünüş Kaygısı, Spor Yapma Durumu, Demografik Bilgiler, Frekans, Aritmetik Ortalama, Standart Hata, Standart Sapma, Yüzdelik Dağılım