Patient-specific internal dosimetry with quantitative SPECT/CT in lutetium-177 PSMA treatment

ÖZET ÇELİk, G. Lutesyum-177 PSMA Tedavisinde Kantitatif SPECT/CT ile Hastaya Özgü Dozimetri. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Fiziği ABD., Master Tezi İstanbul. Kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde Nükleer Tıp bölümlerinde uygulanan Lutesyum-177 (Lu-177) ile işaretli PSMA (Prostat Spesifik Membran Antijeni) tedavisi günümüzde yaygınlaşmaktadır. Lu-177 PSMA hastalara damar yolu ile uygulanmakta ve radyoaktivite hastanın vücuduna dağılmaktadır. Vücut içerisinde prostat kanseri hücreleri ve metastazlarına giden Lu-177 PSMA, Lu-177'nin beta ışınlarının iyonizan etkisiyle tedavi sağlamaktadır. PSMA vücut içerisinde böbrekler, tükürük bezleri ve gözyaşı bezleri gibi sağlıklı dokularda da tutulmaktadır. Bu nedenle sağlıklı dokular da belirli oranlarda radyasyona maruz kalmaktadır. Böbreklerde toksik etkinin ortaya çıkmaması için böbrek dozlarının belirli değerler altında tutulması önerilmektedir. Bu nedenle hastalara uygulanan Lu-177 PSMA tedavisinde dozimetrik hesaplamalar önem arz etmektedir. Lu-177'nin sahip olduğu beta ışınları ile tümör tedavi edilirken, gama ışınları ile SPECT sistemlerinde görüntüleme yapılabilmektedir. Bu sayede Lu-177 PSMA'nın böbrekler gibi kritik organlardaki biyo-dağılımının zamana karşı değişimi tespit edilebilir. Bu bilgi ve MIRD (Medical Internal Radiation Dosimetry) yönteminin kullanılmasıyla kritik organların her tedavide maruz kaldıkları radyasyon miktarı, hastaya özgü olarak belirlenebilir. Bu çalışmada, Lu-177 PSMA tedavisinde hastaya özgü dozimetri yapılması amaçlanmaktadır. Bu amaçla, Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Nükleer Tıp Bölümünde bulunan SPECT/CT sisteminde Lu-177'nin kantitatif olarak görüntülenebilmesi için gerekli çekim ve rekonstrüksiyon parametreler belirlenecektir. Bunun yanı sıra, fantom görüntülemeleri ile sayım-aktivite kalibrasyonları gerçekleştirilecek ve elde edilen bilgiler yardımıyla hastalara özgü dozimetrik hesaplamalar gerçekleştirilecektir. Nükleer Tıp tedavilerinde hastaya özgü dozimetri çalışmaları, görüntülemenin yapıldığı SPECT sistemine özgü yapılabilmektedir. Başka bir deyişle, görüntüleme sistemlerinin bu amaçla kalibre edilmesi ve görüntüleme parametrelerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, adı geçen kalibrasyon ve parametre belirleme işlemleri gerçekleştirilecek, bu sayede hastaya özgü dozimetrik çalışmalar yapılabilecektir. Bu tez Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Nükleer Tıp Bölümü'ne, Lu-177 PSMA ve hatta Lu-177 ile bağlı diğer bir peptid olan ve nöroendokrin tümörlerin tedavisinde kullanılan DOTATATE için de dozimetrik çalışmaların yapılabilmesi yeteneğini kazandıracaktır. Ek olarak, hastaların güvenli bir şekilde tedavi edilmesine olanak tanıyacağı gibi tümörlerde doz-cevap ilişkisinin ortaya konabileceği yeni çalışmalara imkân tanıyacaktır. Anahtar Kelimeler: Prostat kanseri, Nükleer Tıp Tedavi, Dosimetri, Kantitatif, Lutesyum