Memmed İsmayıl'ın 'Yoxun Varlığı' adlı şiir kitabında betili dil kullanımı üzerine bir inceleme

Edebiyatta şairler, şiirlerini oluştururken duygu ve düşüncelerini, hayallerini ve özlemlerini dile getirebilmek amacıyla kelimelerin anlam derinliklerine başvurabilmektedir. Bu yüzden de kelimeler çoğu zaman ilk anlamlarıyla kullanılmayabilir. Bu bağlamda parçanın bütününe bakmak gerekir. Bu konuda fayda sağlaması amacıyla edim bilimsel çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada da edim bilimsel çalışmalardan hareketle bir alt başlığı olan betili dil kullanımları incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde betili dil yaklaşımları ile ilgili teorik bilgiler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Memmed İsmayıl'ın hayatı ve eserleri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise şiirlerdeki betili dil kullanımları tespit edilmiş ve alt başlıklar halinde verilmiştir. Buna göre en çok "Ölüm Son Yolculuktur" metaforunun işlendiği; benzetmelerden ise ilgeç kullanılmadan kurulan yapılara daha çok başvurulduğu; retorik sorular ise en çok "mI, "nә" ve kim" ifadelerine rastlanılmıştır. Ayrıca şairin anlamı kuvvetlendirmek amacıyla kişileştirme, mübalağa ve tezat sanatlarına sıklıkla yer verdiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan edebiyatı, Memmed İsmayıl, edim bilim, betili dil kullanımları, şiir.