Mezopotamya bölgesinde bulunan ticaret yolları ve bu yollar üzerinde ticareti yapılan ürünler

Tezimizin ana konusunu Mezopotamya Bölgesi'nde bulunan ticaret yolları ve bu ticaret yolları üzerinde ticareti yapılan ürünler oluşturmaktadır. Bu konuda araştırma yaparken dönemin tüccarlarının yazmış olduğu kil tabletlerin çevirileri, kanunların çevirileri ve arkeolojik bulgular incelenmiştir. Eski Çağ'da yapılan ticari faaliyetler ve bu faaliyetlerden doğan etkileşimlerle bölgeler arası ürün alışverişi incelenmiştir. Kayıt altına alınan ilişkiler ışığında ticari yolların ve ticari malların neler olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Bölgedeki ticari yolların ve bölgeler arası hangi ürünlerin alışveriş konusu olabileceğini anlayabilmek için bölgenin tarihi coğrafyasını ve fiziki coğrafyasını bilmek gerekliliği bulunduğunu düşündüğümüz için birinci bölümde Mezopotamya Bölgesi'nin tarihi coğrafyası açıklanmaya çalışıldı. Böylece Eski Çağ Mezopotamya Bölgesi'nin doğal yol güzergâhları ve nehir yatağı zamanla değişmiş olabileceği için günümüz coğrafi yapısı üzerinden yorum yapmanın hatalara yol açabilme ihtimalinden dolayı Mezopotamya Bölgesi'nin tarihi coğrafyası ele alınmıştır. İkinci bölümde ise devletlerarası ilişkilerde temel unsurun ekonomi olması sebebi ile siyasi ilişkiler açıklanmıştır. Üçüncü ve son bölümde; ticaret ile ilgili veriler taranarak, bölgede ticareti yapılan ürünler ve bu ürünlerin izlediği güzergâh üzerinde araştırma yapılmıştır. Araştırma yapılırken elde edilen veriler ışığında görülmüştür ki geçmişte kullanılan güzergâhların büyük bir çoğunluğu günümüzde de kullanılmaktadır. Bu yollar üzerinde kurulan barajlar ve benzeri engeller yolda ufak değişikliklere neden olsa da yapılan kazılar sonucu ele geçen arkeolojik verilerle yol üzerindeki birçok güzergâh gün yüzüne çıkmıştır. Gün yüzüne çıkarılamayanların bir bölümü yapılan baraj göllerinin suları altında kalmıştır ya da Fırat ve Dicle nehirlerinin yatakları zamanla yer değiştiğinden bazı antik yerleşimlerin konumu saptanamamıştır. Bölgede yapılan arkeolojik faaliyetler oldukça genç olduğundan gelecek zaman içerisinde arkeolojik çalışmalarla yeni yerlerin keşfi de muhtemeldir.