Mirsad mecmuası (tahlili fihrist, inceleme, metinler)

Mirsad dergisi II. Abdülhamid sansürünün yoğun yaşandığı günlerde yayın hayatına başlayan ve yine bu sansürün emriyle yayınını noktalayan bir dergidir. Bu çalışmada istibdad döneminde yeşeren ve solan bir dergi olan Mirsad'ın dönemi içindeki yerinin tesbiti, dergi etrafında toplanan isimlerin belirlenmesi ve tanıtılması, derginin günümüz harflerine kazandırılması kısaca, tahlil, inceleme ve çeviri amaçlandı. Çalışmanın giriş kısmında II. Abdülhamid dönemi basın yayın hayatı hakkında genel bilgiler verilmektedir. Dönemin belli başlı gazete ve dergileri, Mirsad'ın yayın tarihi ile çakışan dergiler tanıtılmaktadır. Mirsad dergisinin tanıtıldığı kısımda ise derginin yayın süresi, dönemi ve gayesi belirtilmekte, 25 sayı boyunca sergilediği dış yapı ve biçim özellikleri tarif edilmektedir. Yazar kadrosu ulaşabildiğimiz hayat hikâyeleri ile tanıtılmakta, hakkında hiçbir bilgi verilmeyen isimler dergideki takdimleri ile sunulmaktadır. Ardından Mirsad'da yer alan tüm türler ve ağırlık kazanan muhtevalar hakkında bilgiler verilmektedir. Kısm-ı fennîler hariç tüm Mirsad metinlerinin günümüz harflerine çevrildiği "metinler" bölümünden hemen önce yer alan Tahlilî Fihrist, bir nevi metinlere âit detaylı bilgilerin verildiği içindekiler kısmı görevini üstlenmektedir. Mirsad dergisi hem içerdiği türler, hem tercih ettiği muhtevalar, hem de siyasetten ve güncel hayattan bilinçli olarak uzak duruş tarzıyla tamamen dönem dergilerinin karakterini yansıtır, yönetimin kendisinden beklediği kimliği taşır. Her ne kadar, ilk bakışta, kapatılan bir dergi olması Mirsad'ın yönetimle çeliştiği veya böyle bir izlenim uyandırdığı düşüncesini doğursa da incelendiğinde, hükümetle barışık olduğu görülür. O da dönemindeki pek çok dergi gibi, II. Abdülhamid sansürünün gayesini aşan parçası jurnalcilik teşkilâtının kurbanı olmuştur. VI