Mı̇marı̇ fenomenolojı̇yı̇ yenı̇den düşünmek: Tekinsı̇z bir mekansal deneyı̇m olarak rüya mekanları

Bilinçdışı mekanlarının tekinsizlik üzerinden kavramsallaştırıldığı bu tezde, bedendışı ve bilinçdışı bir deneyim ortamı sunan rüya mekanları bilinç, beden ve mekan kavramlarının oluşturduğu bir triyoloji üzerinden ele alınarak, vaka çalışması olarak seçilen film üzerinden yorumlanmıştır. Mimari ve bilinçdışı mekan deneyimlerini öznenin zihinsel aktiviteleri sonucunda tekinsizlik üzerinden tartışıldığı bu tezde, rüya deneyimlerinin öznel bir yapıya sahip olması gerekçesiyle fenomenolojik bir araştırma yöntemi benimsenmiştir. Tezin ilk bölümünü oluşturan giriş bölümünde öncelikli olarak amaç, kapsam ve metodoloji tanıtımına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise beden merkezli fenomenolojinin ortaya çıkışına kadar olan süreç, fenomenolojik düşünce etrafında şekillenen bilinç, beden ve mekan kavramlarının anlamsallığı üzerinden ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, fenomenolojinin tekinsiz noktası olarak görülen bilinçdışı ürünü olan rüya mekanları bilinç, beden ve mekan kavramları üzerinden fenomenolojik bir perspektifle tartışılmıştır. Bu noktada bilincin aktif ve bedenin fiziksel olmadığı ortamlarda da mekana yönelik fenomenolojik tartışmaların mümkün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, bedenin fiziksel faaliyetlerinin söz konusu olmadığı, ancak bedene ait deneyimlerin zihin aracılığıyla algılandığı bilinçdışı mekânları, bedenliliğe yakın bir bedendışı deneyim sunarken, kişinin bedensel deneyimlerinin, bilinçdışının sansürleme mekanizmasının yol açmış olduğu bastırılmış düşüncelerle birleşmesine sebep olarak mekan deneyimini tekinsizleştirebileceği görülmüştür. Bu noktada bu tez kapsamında bilinçdışı mekanlarının tartışılabilmesi adına, gerçeğe yakın bir deneyim alanı sunan rüya mekanları fenomenolojik bir perspektif doğrultusunda ele alınmıştır. Vaka çalışmasında, bedendışı ve bilinçdışı bir deneyim alanı sunan fiziksel olmayan mekan, Michel Gondry'nin "La science des rêves" (2006) adlı filmi üzerinden, ana karakterin deneyimi doğrultusunda fenomenolojik bir yöntemle tartışılmıştır. Tez kapsamında yapılan vaka çalışması sonucunda, mekan üzerinden şekillenen fenomenolojik tartışmaların kapsamlarına yaklaşımın tekinsiz noktası olarak görülen bedendışı ve bilinçdışı kavramlarını dahil etmesi ve bu doğrultuda teorik tartışmaların kapsamının genişletilmesi önerilmiştir.