Muş ilindeki kaz yetiştiriciliğinin genel durumu

Bu çalışma, Muş ilinde yapılan kaz yetiştiriciliğin mevcut durumunun ortaya konulması ve yetiştiricilikte karşılaşılan önemli sorunların tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın materyalini Muş ili ve Merkez, Hasköy, Bulanık, Malazgirt, Varto ve Korkut ilçelerine bağlı, kaz yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı köylerdeki 105 adet kaz üreticisinden elde edilen veriler oluşturmuştur. Araştırma bulgularına göre; Muş ilinde kaz yetiştiriciliği yapma süresinin ortalama 17 yıl olduğu ve yetiştiricilerin tamamının kaz yetiştiriciliği ile ilgili herhangi bir eğitim almadığı belirlenmiştir. İşletme başına damızlık dişi kaz sayısının ortalama 18,05 adet, damızlık erkek kaz sayısının ise 7,81 adet olarak belirlenmiştir. İncelenen kaz barınaklarının ortalama 50 m2 olduğu ve genellikle briket malzemeden yapıldığı saptanmıştır. Kazların genellikle 4 haftalık olduğunda meraya çıkarıldığı ve günde 2 kez tahıllarla beslendiği belirlenmiştir. Yetiştiricilerin büyük bir kısmının (%67) hastalıklara karşı hiçbir önlem almadığı, %30'unun vitamin, ilaç vb. kullandığı, %3'ünün ise aşı yaparak önlem aldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak; Muş ilinde yapılan kaz yetiştiriciliğinin yapısının Türkiye geneli ile benzer olduğu ve genelde ailenin et ihtiyacını karşılamak amacıyla yapıldığı görülmüştür. Başta gelen sorunların eğitim yetersizliği, hastalıklar, düşük verim bakım-besleme konusundaki yetersizlikler, barınak sorunu ve pazarlama olduğu saptanmıştır.