Okul öncesi eğitiminde fen alanına yönelik yapılan çalışmaların içerik analizi

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitiminde fen alanında yapılan çalışmaların incelenmesidir. Çalışma, doküman inceleme yöntemi ile yapılmış nitel bir çalışmadır. Veri kaynaklarını belirleme sürecinde, amaçlı örnekleme türlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın veri kaynağı toplam 184 bilimsel çalışmadan oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, tanımlayıcı özellikler teması açısından ulusal düzeyde fen konulu çalışmalar zamanla artış göstermektedir. Yayın türü açısından hem ulusal hem de uluslararası düzeyde makale çalışmaları daha fazla sayıdadır. Yazar unvanları açısından Türkiye'de genç araştırmacılar daha çok birinci yazar olurken, uluslararası yayınlarda profesörlerin oranı daha yüksektir. Atıf sayılarında ise Türkiye ortalaması uluslararası ortalamanın oldukça altındadır. Çalışmalar içerik özellikleri teması açısından incelendiğinde, konu dağılımında Türkiye'de öğretmen eğitimi, teknoloji destekli eğitim ve fen eğitimi başarısı öne çıkarken; uluslararası alanda teknoloji destekli eğitim, yeni yaklaşımlar ve çevre eğitimi daha fazla çalışılmıştır. Türkiye'de zamanla geleneksel konulardan STEM, yapılandırmacı yaklaşım ve dijitalleşme gibi çağdaş temalara yönelim gözlemlenmiş; uluslararası alanda ise bu geçiş daha erken ve belirgin olmuştur. Çalışmalar metodolojik özellikler teması açısından incelendiğinde Türkiye'de nicel araştırmalar yaygınken, uluslararası çalışmalarda nitel araştırmalar daha yaygındır. Türkiye'de olasılıksız örneklem tercih edilirken, uluslararası alanda olasılıklı ve olasılıksız örneklem yaklaşık olarak aynı oranda kullanılmıştır. Türkiye'de örneklem grubu olarak daha çok öğretmenler yer alırken, uluslararası çalışmalarda öğrenciler ön plandadır. Veri toplama araçlarında Türkiye anket/ölçeklere ağırlık verirken, uluslararası yayınlar görüşme formu gibi nitel araçlara daha çok yer vermektedir. Veri analizinde ise Türkiye'de tek değişkenli analizler ve içerik analizi yaygınken, uluslararası çalışmalarda içerik ve betimsel analizlerin daha fazla kullanıldığı ve teorik çalışmaların daha yüksek oranda yer aldığı görülmektedir. Buna göre, okul öncesi eğitiminde fen alanına yönelik ulusal düzeydeki çalışmaların konu ve metodolojik özellikler açısından uluslararası çalışmalardaki trendleri takip etmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitimi, Fen eğitimi, Doküman inceleme, İçerik analizi