On-line HPLC-FRAP antioksidan aktivite tayin yönteminin geliştirilmesi ve bazı doğal ürünlere uygulanması

Çalışmada, literatürdeki on-line HPLC-antioksidan yöntemlerine bir yenisi (on-line HPLC-FRAP) eklenmiş ve yöntem bitki numunelerine uygulanmıştır. Yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğu bilinen bitki ekstraktlarının (bitkisel poşet çayların şekerli/şekersiz sulu, ormangüllerinin metanollü, yaylaçayının farklı çözücülerdeki ekstraktları) spektrofotometrik (off-line) yöntemlerle antioksidan aktiviteleri belirlenmiştir. Sonrasında geliştirdiğimiz on-line HPLC-FRAP antioksidan yönteminde gradient şartlar, gradient pompa ve şırınga pompanın akış hızları, FRAP ile reaksiyon sıcaklığı ve FRAP'ın bekleme süresi, kullanılan 15 standardın ve ekstraktlardaki antioksidan bileşiklerin ve aktivitelerinin eşzamanlı olarak belirlenmesi için uygun hale getirilmiştir. 6 standardın LOD ve LOQ değerlerinin 0,4-14,7 ppm aralığında olduğu belirlenmiştir. Yeni yöntemle bitki ekstraktlarının bileşenlerinin antioksidan aktiviteleri belirlenmiş, sonuçlar spektrofotometrik FRAP verileriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca aynı sistemde (on-line) -ABTS ve -DPPH denenmiş ve -FRAP verileriyle karşılaştırılmıştır. Geliştirilen yöntem tüm standartlar için 0-1000 ?M aralıkta lineerlik göstermiştir. On-line sistemde reaksiyonun gerçekleştiği sarmalda geçen 1,5 dakikalık sürenin yeterli olduğu yapılan kinetik çalışmayla belirlenmiştir. Bitki ekstraktları için belirlenen on-line ve off-line toplam aktivite sonuçları uyum göstermiştir (R2 = 0,89). On-line sistemde bileşenlerin tek tek aktivitelerinin toplanmasıyla elde edilen veriler, ekstraktlarda bir arada bulunan bileşiklerin antagonizm ya da sinerji gösterebileceğini ortaya koymuştur. Bitki çaylarının şekerli/şekersiz ekstraktları arasındaki aktivite değişiminin off-line ve on-line yöntemde benzer ve bitkiden bitkiye farklılık göstermekte olduğu tespit edilmiştir. Geliştirilen on-line HPLC-FRAP yöntemi literatürden adapte edilen DPPH ve ABTS yöntemlerine göre gürültü ve antioksidan cevap açılarından üstünlükler göstermiş, gıda ve bitki numunelerindeki bileşenlerin miktar ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi için oldukça uygun olduğu görülmüştür.