Osmanlı Devleti'nin Brüksel Sefareti ve Belçika'daki şehbenderlikleri

Bu tezde, Osmanlı Devleti'nin Brüksel Elçiliği ve Belçika'daki şehbenderlikleri incelenmiştir. Osmanlı Devleti, Belçika Krallığı'nı 1837 yılında bağımsız bir devlet olarak tanıdıktan sonra ekonomik kaygılardan dolayı uzun süre Brüksel'de sefaret açmaya yanaşmamıştır. Ancak Belçika Krallığı'nın İstanbul'da daimî elçilik kurması ve Osmanlı Devleti'nden Brüksel'de temsilcilik açması için taleplerde bulunması üzerine Bâbıâli, orta bir formül bularak 1849 yılında Brüksel'de Paris Sefareti'ne bağlı bir maslahatgüzarlık tesis etmiştir. Brüksel temsilciliği, o sıralarda Paris orta elçisi olan Kallimaki Bey'in uhdesine verilmiş ve Brüksel'e de geçici bir maslahatgüzar atanarak diplomatik münasebetler altı yıl kadar Paris Sefareti'yle müşterek olarak yürütülmüştür. Ardından 1855 yılında alınan yeni bir kararla Brüksel Sefareti bağımsız küçük elçiliğe dönüştürülmüştür. İki yıl kadar bu şekil kaldıktan sonra yeniden maslahatgüzarlığa çekilerek üç yıl kadar bağımsız maslahatgüzarlık olarak temsil edilmiştir. Brüksel temsilciği, 1860 yılında Londra Sefareti'ne bağlanmış ve o sıralarda Londra sefiri olan Kostaki Musurus'un uhdesi altında tıpkı Paris Sefareti'ne bağlı olduğu dönemdeki gibi uzun süre idare edilmiştir. Ancak Belçika Krallığı ile diplomatik münasebetlerin giderek artması üzerine 1875 yılında bu yöntemden vazgeçilerek orta elçi payesiyle İstefanaki Karatodori Brüksel'e atanmıştır. Brüksel Sefareti, Karatodori'nin azledilmesine kadar 25 yıl orta elçilik olarak kalmış ve onun azlinden sonra geçici maslahatgüzarlığa geri çekilerek 1900 yılında Paris Sefareti'ne bağlanmıştır. Sekiz yıl boyunca Paris Sefareti'ne bağlı kalan Brüksel Sefareti, 1908 yılında yeniden orta elçiliğe yükseltilmiş ve Birinci Dünya Harbine kadar orta elçilerle temsil edilmiştir. Osmanlı Devleti, Belçika'nın Anvers, Brüksel, Liège, Gent, Mons, Charleroi, Brugge, Ostende kentlerinde şehbenderlikler de tesis etmiştir. Ticaretin yoğun olduğu yerlerde yüksek statüde şehbenderlikler açmış, ticari aktivitenin daha düşük olduğu kentlere ise daha alt statüde şehbenderlikler kurmuştur. Bunlar içerisinde Anvers ve Brüksel şehbenderlikleri birinci dereceden müesseselerdir. Diğerleri ise daha alt statüde ikinci dereceden şehbenderliklerdir.