221
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
Anadolu ve Hint masallarında dört element: Toprak, hava, ateş ve su
Masallar, tarihin bilinmeyen zamanlarından beri insanın evren ve kendi varoluşunu anlamlandırma çabası sonucu doğmuştur. Masallar, içinde doğdukları toplumların yaşam tarzları, dini inanışları, sosyal ilişkileri ve dünya görüşleri hakkında birçok ipucu sunar. Bahsedilen sözlü ürünlerin tamamında, hayatın özünü oluşturan dört elementin ortak öğe olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda dört element Anadolu ve Hint masallarındaki ortak konuların başında yer almaktadır. Anadolu ve Hint masallarındaki toprak, hava, ateş ve sudan oluşan dört element arketipsel yöntem ışığında karşılaştırılmalı olarak incelenecektir. Bu yönüyle çalışmanın hedeflediği nokta farklı iklim, coğrafya, inanç ve kültüre ait masalların dört elementle ilgili betimlemelerinden yola çıkarak arketipsel, sembolik, kültürel ve mitik inanç izlerini tespit etmek ve bu izlerin işlenişindeki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. Bu çalışma Carl Gustav Jung'un arketip tanımı ve Dört Arketip adlı eseri referans alınarak oluşturulmuştur. Anadolu ve Hint masalları üzerinde yapılan çalışma sonucunda arkaik dönemlerden beri kullanılagelen dört elementin gösterdiği ilk-imge özelliği ve sembolik kullanımları dolayısıyla birer arketip olarak kabul edilebilceği sonucuna varılmıştır.
Mecdüddîn İbnü'l-Esîr el-Cezerî (öl. 606/1210) ve eş-Şâfî fî Şerhi Müsnedi'ş-Şâfiî adlı eseri
Bu tez çalışması, VII/XIII. asrın Büyük Selçuklu devri muhaddislerinden Mecdüddîn İbnü'l-Esîr el-Cezerî (öl.606/1210) ve onun İmâm eş-Şâfiî'nin Müsned'ine yazdığı eş-Şâfî fî şerhi müsnedi'ş-Şâfiî adlı eseri hakkındadır. Çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, amacı, önemi, çalışmanın yöntemi, kavramsal çerçeve ve çalışmanın kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, İbnü'l-Esîr el-Cezerî'nin yaşadığı dönem siyasî, ictimaî, ilmî ve kültürel yönlerden incelenmiştir. Ayrıca hayatı, hocaları, öğrencileri Musul Atabeyliği'ndeki resmi görevi ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, İmâm Şâfiî'nin Müsned'i tanıtılmış olup Müsned'in yazma ve basılı nüshaları, Müsned'teki hadîs sayısı, hadîslerin sıhhat dereceleri ve Müsned'e yapılan diğer şerhler tespit edilmiştir. İbnü'l-Esîr'in şerhte kaynak olarak kullandığı İslâmî ilimlere ait eser ve müellifleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde, İbnü'l-Esîr'in şerh metodu ele alınmıştır. Şerhteki kelime ve kavram izahlarına, hadislerin senedleriyle ilgili açıklamalarına, râvilerin biyografilerine değinmesine, hadîslerden fıkhî hükümler çıkarmasına, Şâfiî mezhebi başta olmak üzere diğer mezheplerin fıkhî görüşlerine yer verilmiştir.
Nûreddin Mahmud Zengî ile II. Kılıçarslan arasında yaşanan siyasi rekabette dindarlığın ve dinî davranışın önemi
Türkiye Selçukluları ve Zengîler Ortaçağın iki büyük Türk hanedanlığıdır. Özellikle Anadolu, Suriye ve Filistin coğrafyalarının Haçlı saldırıları altında bulunduğu bir dönemde iki hanedanlığın ilişkilerindeki dinamikler bölgenin kaderinde belirleyici olmuştur. Bu çalışmada Zengîlerin meşhur hükümdarı Nûreddin Mahmud Zengî ile Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan'ın birbirlerine karşı uyguladıkları siyaset ve bu siyaseti belirlemede etkili olan dinî ve fikrî arkaplan ele alınmıştır. Bu bağlamda her iki hükümdarın dinî anlayış ve yaşayışı, tasavvuf ve ilim konularındaki temayülleri, ayrıca Gayrimüslimler, Şiîler ve Abbâsi Halifeliği gibi dönemin etkin aktörleri ile olan ilişkileri mukayeseli olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırmada çağın müelliflerinin yazmış olduğu Arapça, Süryânîce, Latince kaynaklar modern araştırma eserleri ışığında analiz edilip yorumlanmıştır.
Altun Yaruk'ta söz yapımı
Söz yapımı, dilbilgisinin önemli bir alanıdır. Bu alan, sözcüklerin nasıl türediklerini inceler. Türkçenin en eski dönemlerinden biri olan Uygurcada kelime yapımının incelenmesi köken bilgisi çalışmalarına da katkı sağlayacaktır. Altun Yaruk yüzde sekseni Türkçe kelimeden oluşması dolayısıyla Uygurca döneminin en önemli eseridir. Altun Yaruk'ta Söz Yapımı adlı bu tezde Türkçe kelimelerin türetim sistemi incelendi. Altun Yaruk'un, kelime türetimi açısından incelenmesi, aynı zamanda Uygurcanın etimolojik sözlüğüne de temel olacaktır. Çünkü, etimoloji bilimi, yabancı kelimeler için kelimenin nereden geldiğini, Türkçe kelimeler için ise nasıl türetildiğini inceler. Çalışma; "Giriş", "İsimden İsim Yapım Ekleri", "İsimden Fiil Yapım Ekleri", "Fiilden İsim Yapım Ekleri", "Fiilden Fiil Yapım Ekleri", "Ek Kalıplaşması", "Kelime Birleşimi", "Sonuç" ve "Dizin" olmak üzere 8 bölümden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Eski Uygurca, Altun Yaruk, Söz Yapımı, Yapım Ekleri.
I. Sahib Giray Han ve dönemi
Ülkemizde, 1500-1550 yılları arasında ömür sürmüş I. Sahib Giray Han'ın hayatı ve dönemi, Türk kaynaklarının yetersiz kalması nedeniyle detaylı incelenememiş, yapılan çalışmalar da mevcut Türkçe kaynakların tekrarından ileri gidememiştir. Bu tez, kadim Türk yurdu Kırım'da kurulan Türk Devletleri'nden biri olan Kırım Hanlığı'na altın çağını yaşatan I. Sahib Giray Han'ın gençliğinde, Kazan Hanlığı yaptığı esnada, Saadet Giray Han ve İslam Giray arasındaki iç savaş yıllarında, Osmanlı Devleti'ndeki günlerinde ve Kırım Hanlığı icra ettiği dönemde yaşadığı siyasî, askerî ve sosyal olayları, neden sonuç ilişkisiyle incelemektedir. Çalışmada Türk, Litvan, Leh, Rus kaynakları eş zamanlı olarak mukayeseli bir şekilde kullanılmıştır. Bölge oldukça karmaşık bir yapıdadır ve neredeyse tüm siyasî olaylar birbirleri ile bağlantılıdır. Bu yüzden konunun daha rahat anlaşılabilmesi adına bölge tarihi ve orada varlık gösteren devletlerin tarihi de anlatılmıştır.
Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin Michelin Yıldızlı restoranlardaki çalışma deneyimi
Michelin Yıldızlı restoranlar tüm dünyada etkili ve önemli işletmelerdir. Bu restoranlarda çalışan şefler, servis görevlileri ve somilierler gastronomi dünyasında önemli kişiler olarak kabul edilmektedir. Gastronomi ve Mutfak Sanatları mezunu öğrenciler de Michelin Yıldızlı restoranlarda farklı departmanlarda çalışabilirler. Bu araştırmanın konusu Michelin Yıldızı kazanan restoranlarda çalışan Gastronomi ve Mutfak Sanatları öğrencilerinin mutfak deneyimi kazanımları ile ilgilidir. Bu çalışmanın amacı Michelin Yıldızlı restoranlarda çalışan öğrencilerin mutfak deneyimlerini inceleyerek mesleki kazanımlarını ve tutumlarını ölçmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını ise Gastronomi ve Mutfak Sanatları eğitimi alarak Michelin Yıldızlı restoranlarda çalışan 18 kişi oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde maksimum katılımcı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre Michelin Sistemi ne kadar saygın ve önemli bir kurum olsa da çalışanlara göre sektör içinde geliştirilmesi gereken birçok sorun bulunmaktadır. Bu sorunlar ağırlıklı olarak ağır çalışma saatleri ve stresten kaynaklanmaktadır. Michelin Yıldızlı restoranlarda çalışma deneyimi açıklanarak öğrencilere, şeflere, üniversitelere ve restoranlara önerilerde bulunulmuştur.
Ahmed b. Ömer el-Kurtubî'nin hayatı, hadisçiliği ve el-Müfhim limâ eşkele min Telhisi Kitabi Müslim isimli eserin hadis ilmi açısından değerlendirilmesi
Hadislerin anlaşılması noktasında ilk dönemlerden itibaren önemli eserler yazılmıştır. Bunlardan bir tanesi de Ahmed b. Ömer el-Kurtûbî'nin yaptığı çalışmadır. Özellikle onun yazmış olduğu Sahih-i Müslim şerhi sonraki şerhlere müellifin ilgili konu ve hadis yorumları hakkında atıflar yapılmış, "ihtilafü'l-hadis" alanındaki yaklaşımlarına işaret edilmiştir. Bu tezin amacı, Endülüs âlimlerinden Ahmed b. Ömer el-Kurtûbî'nin hadis ilmindeki yerini tespit etmektir. Bir hadis âlimi olarak kendisinin hayatı, yaşadığı ortam ve hadis ilmine katkıları araştırılmıştır. Araştırmada müellifin hadisçilik yönü tespit edilmiş, kitapları da hadis metodolojisinin kuralları çerçevesinde incelenmiştir. Birinci bölümde Ahmed b. Ömer el-Kurtûbî'nin hayatı anlatılmıştır. Endülüs ve İskenderiyye'de yaşamış bir âlimin hayatı, yaşadığı ortam ve hadis ilmine katkıları araştırılmıştır. el-Müfhim limâ eşkele min Telhisi Kitabi Müslim'in tanıtımı gerçekleştirilmiştir. İkinci bölümde ise, mellifin hadis anlayışı, şerh kitabında takip ettiği metodu ve şerhin kaynakları tespit edilmeye çalışılmıştır. Tez çalışmasında, betimleyici araştırma ve örneklem yöntemi kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hadis, Endülüs, Müslim, Şerh, Metot.
Eski Uygurcada zamirlerin yapısal ve işlevsel bir incelemesi
Bu çalışmada Eski Uygurca dönemine ait eserlerdeki zamir varlığı, zamirlerden türeyen sözcük ve sözcük öbekleri ele alınarak bu sözcüklerin hangi işlevlerde kullanıldığı incelenmiştir. Türk dilinin, ilk yazılı kaynaklardan itibaren karşımıza çıkan zamirler, şahısların, nesnelerin, kavramların yerine geçerek onları temsil eden sözcüklerdir. Zamirler, Eski Türkçenin ilk evresinden itibaren temel işlevlerinin yanı sıra çekim eklerinin kalıplaşmasıyla ve yalın biçimleri ile farklı işlevlerde kullanılmıştır. Ancak bu çalışmanın inceleme alanını oluşturan Eski Uygurca döneminde zamirlerin kullanımı, Uygurların yaşadığı bölge ve sosyo-kültürel çevrenin etkisiyle hem yapısal hem anlamsal hem de işlevsel açıdan çeşitlilik göstermektedir. Eski Uygurcada zamirler ve zamir köklerinden oluşan sözcükler, zarf, edat, bağlaç, ünlem gibi gramatikal işlevlerde kullanılmasının yanı sıra sözlükselleşerek Budist terminolojiye ait bazı kavramları karşılamak için de kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Eski Uygurcada kullanılan zamirlerin tarihsel süreç içerisinde uğradıkları yapısal ve işlevsel değişiklikleri ortaya koymaktır. Bu doğrultuda art zamanlı inceleme yöntemi kullanılarak Eski Uygurca dönemine ait eserler incelenmiş ve elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.
Ali Süha Delilbaşı'nın hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme
Fecr-i Âtî Topluluğu'nun yayımladığı beyannamede imzası bulunan yazarlardan biri olan Ali Süha, kaleme aldığı mensur şiirleri ve kısa hikâyeleriyle tanınmaktadır. Edebi hayatına, 1908 sonrasında Musavver Muhit, Resimli Kitap, Şiir ve Tefekkür, Servet-i Fünûn, Musavver Kadın, Kanat ve Aşiyan gibi muhtelif süreli yayınlarda yayımladığı mensur şiir, kısa hikâye ve eleştiri türündeki eserleriyle başlamış daha sonra roman, tiyatro eseri, çeviri ve sözlük çalışmalarıyla devam etmiştir. Türk edebiyatı tarihi açısından en çok gazete ve derginin çıkarıldığı, pek çok yazar ve şairin farklı edebi oluşumlar içinde olduğu II. Meşrutiyet devrinde Ali Süha Delilbaşı'nın Servet-i Fünûn etkisi ve Fecri Âtî Topluluğu çizgisinde, farklı dergilerde yayımladığı yazılarının ortaya çıkarılıp incelenmesi, dönem hakkında daha çok bilgiye ulaşılması açısından önemlidir. Bu çalışmada Ali Süha Delilbaşı'nın hayatı ve eserleri üzerine detaylı ve titiz bir literatür çalışması yapılmış, ansiklopedik bilginin ötesine geçilmiştir. Birinci bölümde, hayatı kronolojik bir sırayı takip ederek anlatılmış ve günlük yaşantısının, yazın dünyasını nasıl şekillendirdiğinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Ali Süha Delilbaşı'nın roman, tiyatro, kısa hikâyeleri, mensur şiirleri, eleştiri yazıları ve diğer eserleri ayrı başlıklar halinde incelenmiştir. Eserleri merkeze alarak, yaşadığı devrin edebi temayülleriyle ilişkisi yansıtılmıştır. Sonuç bölümünde elde edilen veriler birbiriyle ilişkilendirilerek, Ali Süha Delilbaşı'nın hayatı ve eserlerinin Türk edebiyatı tarihindeki konumu belirlenmiştir.
İskender Fahrettin Sertelli'nin Osmanlı tarihini anlatan romanları üzerine inceleme
Erken Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının popüler romancısı İskender Fahrettin Sertelli, yeni rejimin oluşturmaya çalıştığı çağdaş ve laik insan modelini eserleri aracılığıyla topluma telkin etmeye çalışmıştır. Tarihî romanlarında Fatih Sultan Mehmet, II. Abdülhamit ve Sultan İbrahim'in saltanat yıllarını anlatan İskender Fahrettin Sertelli Osmanlı İmparatorluğu'nu ve kurumlarını eleştirirken cumhuriyetin kazanımlarından övgüyle bahsetmiştir. Dönüşüm evresindeki toplumun tarih bilincini oluşturmak ve topluma milli şuur kazandırabilmek için romanlar, hikâyeler, gazete çevresinde gelişen metinler ve kişisel gelişim kitapları yazmıştır. Bu çalışmada İskender Fahrettin Sertelli‟nin Deliler Saltanatı, Telli Haseki, Abdülhamit ve Afrodit, Bizans'ın Son Günleri ve İstanbul'u Nasıl Aldık? isimli romanları tarihsel eleştiri kuramı kullanılarak incelenmiştir. Birinci bölümde İskender Fahrettin Sertelli‟nin sanatı, hayatı ve eserleri tanıtılmış, ikinci bölümde tarihsel eleştiri kuramı üzerine bilgi verilmiştir. Tezin son bölümünde ise tarihî romanları tarihsel eleştiri kuramı kullanılarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İskender Fahrettin Sertelli, tarihî roman, tarihsel eleştiri kuramı