Paratiroid adenom ve hiperplazi patolojik tanısı olan hastalarda parathormon düzeyi ile lomber kemik yoğunluğu ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Primer hiperparatiroidizm paratiroid bezlerinin fazla miktarda parathormon salgılaması ve buna bağlı gelişen hiperkalsemi ile ortaya çıkan klinik tablodur. Önceleri çoğunlukla ağır kemik ve böbrek semptomları ile tanı konulurken, iyileşen koşullar nedeni ile günümüzde hastaların büyük bir kısmı asemptomatik dönemde tanı alabilmektedir. Cerrahi tedavi; paratiroid adenomu, hiperplazi ve karsinomunun neden olduğu primer hiperparatiroidizmde öncelikli ve küratif bir tedavi şeklidir. Bu çalışmamızda son 6 yıllık primer hiperparatiroidi nedeniyle kliniğimizde tanı alan, tedavi ve takipleri yapılan 38 hastada parathormon düzeyi ile lomber kemik yoğunluğu(KMY) arasındaki ilişkinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 2009 ile 2015 yılları arasında İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları(Endokrinoloji) Ana Bilim Dalı'nda primer hiperparatiroidi nedeni ile tedavi edilen 38 hastada yapıldı. Hastaların yaş, cinsiyet, DEXA yöntemi ile ölçülen lomber KMY değerleri, plazma kalsiyum ve fosfor düzeyleri, patoloji değerlendirme raporları incelendi. Hastaların patoloji tanılarına göre PTH düzeyi ile lomber KMY verileri değerlendirildi. Bulgular: Bu çalışmaya alınan 38 hastanın 4'ü erkek ve 34 kadın idi. Hastaların preop ortalama Ca++ düzeyi 11,51 mg/dl idi. Minimum Ca++ düzeyi 8,90 mg/dl iken maksimum düzey 13,10 mg/dl idi. Ortalama fosfor düzeyi 2,43 mg/dl olan hastalarda minimum düzey 1,20 mg/dl ve maksimum düzey 4,50 mg/dl idi. Bakılan PTH minimum düzeyi 68,10 pg/ml ve maksimum düzeyi 1802 pg/ml iken ortalama 420,23 pg/ml olarak tespit edildi. Hastaların DEXA yöntemi ile bakılan lomber kemik yoğunluğu verilerine göre başvuru anında 14 hastada osteopeni bulundu(%36). Osteoporozu olan hasta sayısı 16 idi(%42). DEXA sonucu normal olan hasta sayısı 8 idi(%21). Adenom patolojik tanısı olan ve ortalama Ca++ değeri 11,43 mg/dl olan hastaların minimum Ca++ düzeyi 9,60 mg/dl ve maksimum düzey 12,80 mg/dl olarak tespit edildi. Fosfor ortalama olarak 2,46 mg/dl idi ve minimum düzeyi 1,30 mg/dl iken maksimum düzeyi ise 4,50 mg/dl idi. Tüm adenom gruplarında bakılan D vitamin düzeyi ortalaması 16,51 ng/ml iken minimum 4,47 ng/ml ve maksimum 51,57 ng/ml olarak tespit edildi. Hiperplazi grubunda bakılan Ca++ düzeyi ortalaması 11,75 mg/dl iken minimum Ca++ düzeyi 10,40 mg/dl ve maksimum düzeyi ise 13,10 mg/dl olarak kaydedildi. Yine hiperplazi grubunda bakılan fosfor düzeyi ortalaması 2,30 mg/dl idi. Fosfor minimum düzeyi 2,0 mg/dl ve maksimum düzeyi de 2,60 mg/dl olarak tespit edildi. Yapılan değerlendirmede paratiroid adenom ve hiperplazi tanılı hastaların PTH ve DEXA verilerinin karşılaştırılmasında her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Bu çalışmada paratiroid adenom ve hiperplazi tanısı olan hastalarda PTH düzeyi ve lomber kemik yoğunluğu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Anahtar sözcükler: hipokalsemi, kemik yoğunluğu, primer hiperparatiroidi, adenom, hiperplazi