Bitmiş bir geçmiş mi, sürmekte olan bir gelecek mi: İdeoloji zamana bakışımızı nasıl şekillendiriyor?

Bu tez, bireylerin siyasi inançlarının zaman içinde toplumsal değişim algılarını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Yaygın olarak kullanılan liberal-muhafazakâr ikileminin ötesine geçilerek, muhafazakârlık, liberalizm, milliyetçilik ve sosyalizmi kapsayan, Türkiye bağlamına uyarlanmış çok boyutlu bir model benimsenmiştir. Katılımcıların altı temel toplumsal temaya (otoriteye saygı, aile bağları, gelenekselcilik, ekonomik eşitlik, geleneksel değerler ve toplumun genel yapısı) ilişkin değerlendirmeleri dört farklı zaman diliminde (1970-1995, 1995-2020, şimdi ve gelecek) değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, siyasi ideoloji ile zamansal algı arasındaki ilişkinin daha detaylı bir şekilde incelenmesine olanak sağlamıştır. Çalışmanın örneklemi, yaşları 18 ila 33 arasında değişen 337 katılımcıdan oluşmuştur. Ölçümler arasında siyasi ideoloji, siyasi katılım, gelecek zaman yönelimi ve zaman içinde toplumsal değişim algıları yer almıştır. Bulgular, siyasi ideolojinin bazı alanlarda toplumsal değişim algılarını etkilediğini, ancak tüm temalarda tutarlı olmadığını ortaya koymuştur. Çoğu alanda önemli bir ideolojik farklılık gözlenmemiştir. Ancak, milliyetçi ve muhafazakâr katılımcılar otorite ve aile yapılarında gelecekte meydana gelebilecek değişiklikleri daha olumsuz görme eğilimindedir. Tekrarlanan ölçüm analizleri, ideolojik yönelimden bağımsız olarak, geçmişten geleceğe genel bir toplumsal gerileme algısı olduğunu göstermiştir. Siyasi katılım ve gelecek zaman yönelimi, seçili alanlarda gelecek değerlendirmeleri ile ilişkili bulunmuş, ancak genel etkileri mütevazı kalmıştır. Bu çalışma, siyasi ideolojiyi basit bir sol-sağ sürekliliğinden ziyade çok boyutlu ve bağlama duyarlı bir yapı olarak kavramsallaştırarak literatüre katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, siyasi inançların geçmiş ve gelecek algılarıyla nasıl kesiştiğini araştıran gelecekteki araştırmalar için bir temel sağlamaktadır. Genel olarak bulgular, ideolojinin zaman algılarını bir dereceye kadar şekillendirdiğini, ancak bu etkinin genellikle temaya özgü ve kültürel olarak bağlamsal olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, politik düşünceyi ve zamansal algıyı anlamaya yönelik daha esnek ve yerel modellere duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.