Pazarsuyu deresi (Bulancak-Giresun) su ve sediment kalitesinin belirlenmesi

Giresun ili Bulancak ilçesinin batısından Karadeniz'e dökülen Pazarsuyu Deresi; 80 km uzunluğa, 874 km2 su toplama havzasına, 674 hm3 yıllık akış miktarı ve 21,4 m3/sn ortalama debiye sahip olup bölgenin önemli akarsularındandır. Özellikle Bulancak ve Piraziz ilçelerinin içme ve kullanma suyu havzasını oluşturması sebebiyle su ve sediment kalitesi çalışmaları ile alınacak önlemler bölgede bulunan ekosistemlerin korunması açısından önemlidir. Evsel, tarımsal atıklar ile HES inşaatlarının, taş ve çakıl ocaklarının baskısına maruz kalan Pazarsuyu Deresi'nin su ve sediment kalitesini belirlemek için yapılan bu çalışma, Haziran 2014 ile Mayıs 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Akarsuyun su kalitesini belirlemek için dört istasyondan aylık olarak alınan örneklerin yıllık ortalama değerleri aşağıdaki gibi bulunmuştur: Sıcaklık;10,93°C, pH; 7,98, oksijen doygunluğu; %95,66, çözünmüş oksijen;10,30 mg/L, elektriksel iletkenlik; 65,53 µScm-1, spesifik elektriksel iletkenlik; 87,02 µScm-1,tuzluluk; 0,03 ppt, oksidasyon-redüksiyon potansiyeli; -61,02 mV, toplam çözünmüş madde; 54,80 mg/L, Toplam Alkalinite; 30,17 mg/L CaCO3, Toplam Sertlik; 40,52 mg/L CaCO3, Toplam Fosfor; 0,11 mg/L, Çözünebilir Reaktif Fosfor; 0,02 mg/L, Toplam Amonyak Nitrojeni; 0,31 mg/L, Askıda Katı Madde; 31,67 mg/L, Biyolojik Oksijen İhtiyacı; 1,24 mg/L Klorofil_a; 3,74 µg/L, Si; 4,49 mg/L, Cl2; 42,35 µg/L, NO2--N; 0,04 mg/L, NO3--N; 1,17 mg/L, SO3-2; 2,29 mg/L, SO4-2; 8,30 mg/L, anyonik sürfaktan; 0,12 mg/L, fenol; 0,21 mg/L, kimyasal oksijen ihtiyacı;7,07 mg/L, amonyum Azotu; 0,28 mg/L, amonyak azotu, 0,03 mg/L, toplam koliform; 2,63 log10 kob/ml, fekal koliform;1,86 log10 kob/ml ve E. coli; 1,63±0,78 log10 kob/ml. ICP-MS cihazında sedimentte mevsimsel olarak ölçülen ağır metal miktarları ppm cinsinden; Cr:10,64, Mn:155, Fe:8312, Co:5,73, Cu:17,79, Zn:32,74, Cd:0,16, Pb:19,69 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca sediment pH'sı ve organik madde miktarları aylık olarak sırasıyla %6,64 ve %5,02 olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak tek yönlü varyans analizi ANOVA Tukey, Pearson Korelasyon, Kümeleme ve Faktör analizleriyle istatistiksel olarak değerlendirilmiş, ulusal ve uluslararası mevzuatlarda yer alan limit değerlerle karşılaştırılmıştır. Buna göre Pazarsuyu Deresi; Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre TP, anyonik sürfaktan, amonyum azotu, nitrit azotu, toplam koliform ve fekal koliform bakımından II. sınıf, serbest klor, ve fenol açısından ise III. sınıf, diğer parametreler bakımından ise I. sınıf su kalitesinde olduğu belirlenmiştir. İlaveten sedimentte tespit edilen ağır metal seviyelerinin sucul yaşam için tehlike oluşturacak boyutta olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Giresun, Pazarsuyu Deresi, Su Kalitesi, Sediment Kalitesi, Ağır Metal Seviyesi, Mikrobiyal Kirlilik