Peyami Safa ve Türk polisiye roman geleneğindeki yeri

Polisiye üzerine şekillenen bu çalışmada 1924'ten 1960'a kadar polisiye edebiyatın içinde bulunan ve Türk polisiye edebiyatına 'Cingöz Recai' karakterini kazandıran Peyami Safa'nın 'Server Bedi' takma adıyla kaleme aldığı polisiye kitapları incelenmiştir. Yazarın inceleme kapsamındaki kitaplarının kurgu özellikleri ve buradan hareketle Türk polisiye edebiyatındaki yeri değerlendirilmiştir. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Peyami Safa'nın hayatı ve edebî kişiliği incelenmiştir. İkinci bölümde polisiye roman türünün tanımı, Türk ve dünya edebiyatındaki tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Çalışmanın asıl ereğini içeren üçüncü bölümde eserlerin tanıtımı, özet, kişiler kadrosu, suç ve suçun kurgulanışı alt başlıkları üzerinden polisiyeleri incelenerek Türk polisiye edebiyatına kazandırmış olduğu önemli karakterler ve yapı üzerinde durulmuştur. Son bölümde eserlerinde bilhassa öne çıkan kadın ve milliyetçilik konularına yer verilmiştir. Bu çalışma kapsamında 1924-1940 dönemi içerisinde ilk baskıları yapılan Server Bedi imzalı kitapların Ötüken Yayınları'na ait 2019-2024 baskıları esas alınmıştır. Söz konusu kitaplar yayınevi tarafından "Cingöz Recai'nin Harikulade Sergüzeştleri", "Çekirge Zehra'nın Harikaları", "Tilki Leman'ın Harikulade Maceraları" ve "Kartal İhsan'ın Maceraları" şeklinde kategorileştirilmiştir. Buna göre "Cingöz Recai'nin Harikulade Sergüzeştleri", içinde toplam 52 on paralık hikâye ve 9 tekli kitabı olmak üzere 13 kitabını kapsamaktadır. "Çekirge Zehra'nın Harikaları" serisinde 8 hikâye ve "Tilki Leman'ın Harikulade Maceraları" serisinde 5 hikâye yer almaktadır. "Kartal İhsan'ın Maceraları" serisi ise 10 hikâyeyi kapsamaktadır. Polisiye-macera türündeki 9 roman ve 75 adet on paralık hikâyeyle sınırlandırılan çalışmada eserler metin çözümleme yönteminden yararlanılarak kapsamlı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda yazarın seçilen polisiye eserlerinin karakteristik özellikleri geniş bir yelpazede yansıtılmaya çalışılmış, Server Bedi'nin Türk polisiye edebiyatındaki yeri ortaya konulmuştur.