're-thinking' kavramında liman kenti dönüşüm projelerinin incelenmesi: Hamburg örneği

Son yıllarda kentlerin dönüşümü ve gelişimi, küresel ekonomik değişimler, toplumsal yapının dönüşmesi ve artan çevresel krizlerden büyük ölçüde etkilenmiştir. Bu dinamikler, günümüz kentlerini karmaşık yeniden yapılanma süreçlerine yönlendirmiştir. Bu dönüşümlerden en belirgin şekilde etkilenen kentsel tipolojilerden biri olan liman kentleri, tarihsel işlevlerinin evrilmesi ve işlev kaybına uğraması sonucunda yeni mekânsal ve işlevsel kurgulara ihtiyaç duymaktadır. Liman alanlarının dönüşümü yalnızca fiziksel çevrenin yeniden tasarlanmasını değil; aynı zamanda kentsel kimliğin yeniden tanımlanmasını, terk edilmiş kıyı bölgelerinin kentsel dokuya yeniden entegre edilmesini ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini de kapsamaktadır. Bu tez çalışması, liman kentlerinin dönüşümünü "yeniden düşünme" (re-thinking) kavramsal çerçevesi üzerinden ele alarak, bu sürecin mimari ve kentsel ölçekteki etkilerini; sürdürülebilirlik, kentsel kimlik ve toplumsal kapsayıcılık bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, işlevini yitirmiş liman alanlarının kentle yeniden bütünleştirildiği çeşitli dönüşüm projeleri analiz edilmiş ve aralarındaki farklılıklar ortaya konmuştur. Bu farklılıklar doğrultusunda, Almanya'nın Hamburg kentinde hayata geçirilen ve Avrupa'nın en büyük kentsel dönüşüm projelerinden biri olan HafenCity Projesi, tez çalışması olarak detaylı bir şekilde ele alınmıştır. HafenCity, terk edilmiş sanayi ve liman alanlarını çağdaş tasarım ilkeleri doğrultusunda yeniden işlevlendiren; kamusal alanlar, konut, ofis ve kültürel işlevleri bir araya getiren bütüncül bir dönüşüm modeli olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın metodolojisi; literatür taraması, planlama analizleri ve proje alanına ilişkin mekânsal değerlendirmelerden oluşmaktadır. HafenCity örneği, dönüşüm öncesindeki durumu ile projenin tamamlanmasının ardından ulaşılan mevcut durumun karşılaştırmalı olarak analiz edilerek detaylı biçimde incelenmiştir. Sonuç olarak bu tez, "yeniden düşünme" kavramı çerçevesinde, işlev kaybı yaşamış liman kentlerinin dönüşümünü kapsamlı biçimde ele almayı amaçlamakta; HafenCity Projesi özelinde nüfus yapısı, konut ve ticaret yoğunluğu, kamusal alanların kalitesi ve sürdürülebilir kentsel gelişim açısından bölgenin mekânsal ve işlevsel evrimini geçmişten günümüze değerlendirmektedir.