Recaizade Mahmut Ekrem'in şiirlerinde hayal dünyası

Bu çalışmaya; şairin şiirlerinin tamamının bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi gerektiği amacıyla başlanmıştır. İnceleme konusunu, genellikle hocalığı ve teorisyenliği ile bilinen Recaizade Mahmut Ekrem'in şiirlerini, klasik temlerle birlikte tabiat temelli işleyiş biçimi oluşturmaktadır. Rönesans hareketi ile birlikte tabiat bir araç değil, amaç hâline getirilmiştir. Klasik şiirde tabiat, Tanrı'nın bir görüntüsü iken romantizm ile birlikte ferdî bir tavır çerçevesinde işlenmiştir. Çalışmada şairin muhayyilesinin, şiire yansıyan görüntüsü hem klasik şiirdeki mazmun biçimi ile hem de tabiat imgeleri aracılığıyla ifade edilmeye çalışılmıştır. Giriş bölümünde II. Abdülhamit devri Türk edebiyatının genel özelliklerinden bahsedilmiştir. Bunun yanında ilk örnekleri Tanzimat döneminde verilen türler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde çalışma konusunun şairi olan Recaizade Mahmut Ekrem'in hayatı ve sanatı tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde şairin Recaizade Mahmut Ekrem'in hayal dünyasını teşkil eden unsurlar imge kavramı ile anlatılmıştır. Bu bağlamda imgeye dair birden fazla anlam teşkil eden görüşler sunulmuştur. Çalışmanın esas metnini teşkil eden üçüncü bölümünde ise şairin hayal dünyasındaki mefhumlar, imgesel olarak tasnif edilmiştir. Buna göre klasik şiir çerçevesinde alışılagelen tabiat unsurlarının yanında, şiirin ana konusunu teşkil edecek olan tabiat imgeleri, gösterilmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında tabiatın Recaizade Mahmut Ekrem'in şiirinde nasıl anlam kazandığı, doğanın en küçük zerresinin dahi kusursuz işlendiği, tabiatın kişinin ruh hâline etki ettiği bununla birlikte, kişinin de duygularının tabiata sirayet ettiği ve imgenin nasıl bir tezahürle nitelendirildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tabiat, Recaizade Mahmut Ekrem, Şiir, Romantizm, İmge.