Hizmet öncesi İngilizce öğretmenlerinin YZ-TPAB ile öz yeterlikleri arasındaki ilişki

Eğitim alanında kullanılan teknolojik araçların hızla gelişmesi öğretmen yeterliklerini tanımlayan Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) gibi modeller ortaya çıkarmıştır ve bu modeller de öğretmen öz yeterliği gibi temel nitelikler ile ilişkilendirilmiştir. Günümüzde yapay zekâ araçlarının geliştirilmesi ve eğitim ile bütünleştirilmesi ile öğretmenlerin sahip olması gereken temel teknolojik yeterliklerin kapsamı çeşitlenmiştir ve bu araçlara yönelik olan bilginin de öğretmen öz yeterliğini olumlu olarak etkileyeceği ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda, yapay zekânın öncü konumu göz önünde bulundurulduğunda, YZ-TPAB (Yapay Zekâ-Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi) yeterliliği hizmet öncesinde İngilizce öğretmenlerinin sahip olması gereken önemli niteliklerdendir. Bu nedenle, karma araştırma yöntemlerinden sıralı açıklayıcı karma yöntem kullanılan bu çalışmanın amacı YZ-TPAB ile öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek, YZ-TPAB alt boyutlarının öz yeterlik düzeylerini ne ölçüde yordadığını belirlemek ve dördüncü sınıf hizmet öncesi İngilizce öğretmenlerinin YZ-TPAB ve öz yeterlik algılarını şekillendiren temel etkenleri kendi bakış açılarına göre ortaya koymaktır. Çalışmanın örneklemini İngilizce Öğretmenliği programında yer alan gerekli öğretmenlik uygulamaları ve teknoloji ile ilgili dersleri almaları sebebiyle çalışmaya daha etkili veri sağlayacaklarından dolayı dördüncü sınıf hizmet öncesi İngilizce öğretmenleri oluşturmuştur. İlişkisel araştırma yöntemi ile yürütülen nicel bölümde, uygun örneklem yöntemi kullanılarak gerekli özelliklere sahip katılımcılar belirlenmiş ve çalışmaya 303 hizmet öncesi İngilizce öğretmeni katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Tschannen-Moran ve Woolfok Hoy (2001) tarafından geliştirilen Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ve Ning vd. (2024) tarafından geliştirilen YZ-TPAB ölçeği kullanılmıştır. Bununla birlikte, betimsel istatistik, bağımsız örneklem T-testi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Durum çalışması yöntemi ile yürütülen nitel bölümde, odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiş ve 13 katılımcıdan veri toplanmıştır. Nitel veriler, Creswell (2007)'in "spiral" veri analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Bulgular, YZ-TPAB ve öğretmen öz yeterliliği arasında düşük düzeyde pozitif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, not ortalaması ve öğretim deneyiminin öz yeterlik düzeylerinde üzerindeki etkisinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak, YZ-TPAB'in üç alt boyutu olan alan bilgisi, pedagojik bilgisi ve yapay zekâ-teknolojik pedagojik bilgisi açısından not ortalamasına bağlı anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, nitel verilerden elde edilen bulgulara göre dördüncü sınıf hizmet öncesi İngilizce öğretmenlerinin yabancı dil öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik yeterli derecede bilgi, deneyim ve öz yeterlik sahibi olmadığı ve bununla ilgili gerekli eğitimlere ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu çalışma; hizmet öncesi İngilizce öğretmenlerinin öz yeterlik düzeylerinin YZ-TPAB yeterliliklerinden etkilendiğini ve bu durumun, öğretmen yetiştirme programlarına yapay zekâ ile ilgili bilgilerin entegre edilmesinin önemini vurguladığını ortaya koymaktadır.