Rivayetleri bağlamında İbrâhim en-Nehaî

İbrâhim en-Nehaî, hicrî I. asırda Kûfe'de yaşamış önemli bir âlim olması nedeniyle ilk dönem hadis rivayet tarihi açısından daha yakından incelenmesi gereken biridir. Zira hadis tarihi üzerine yapılan çalışmalar genel hatlarıyla bir çerçeve sunsalar da detaya inildikçe görülen resim biraz daha farklılaşmakta ve birçok önemli ayrıntı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple tezde Nehaî özelinde yürütülen çalışma ile Kûfe'nin o dönemki konumu, Nehaî'nin hadis ilmi açısından ne ifade ettiği, hoca-talebe ilişkileri, rivayetlerindeki isnad yapıları gibi unsurların incelenmesi amaçlanmış ve böylece Nehaî bağlamında hadis tarihinin bir parçasına ışık tutulması istenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde genel olarak Kûfe'nin ve Nehaî'nin hadis ilmi açısından konumu, Nehaî'ye yöneltilen tenkitler ve bu tenkitlerin değerlendirilmesi gibi meseleler ele alınıp konunun genel bir çerçevesinin ortaya konulmasına çalışılmıştır. İkinci bölümde Nehaî'nin hoca ve talebeleri hakkında ilgili bilgiler kaydedilmiş, böylece Nehaî'nin rivayet ağının belirgin bir şekilde gösterilmesi hedeflenmiştir. Üçüncü bölümde ise ilgili kaynaklarda geçen Nehaî'nin rivayetlerinin senedlerindeki rivayet lafızları tespit edilmiş ve bu lafızlar üzerinden o dönemin hadis rivayet metotları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümlerde incelenen veriler üzerinden tâbiûn dönemi âlimlerinden Nehaî'nin bulunduğu noktanın daha fazla aydınlatılması ve böylece ilgili dönemin ve bölgenin hadis rivayet tarihinin daha net bir görüntüsünün ortaya konulması amaçlanmıştır.