Ortadoğu barış sürecinde İngiliz ve Amerikan aktörlerin rolü (1967-2020)

Ortadoğu'nun merkezinde jeopolitik öneme sahip Filistin, 19. yüzyıldan itibaren Batı ülkelerinin odak noktası haline gelmiştir. 20. yüzyılda büyük güçler arasındaki sömürge yarışı, yarışın taraflarının Filistin'e odaklanmalarına ve bölgesel hakimiyete yönelik stratejilerini geliştirmelerine neden olmuştur. 1917 yılında İngiltere'nin Balfour Deklarasyonu'nu ilan etmesi ve 1948'de İsrail'in kurulmasından sonra hızlanan Yahudi göçleri bölgede sonu gelmez çatışmalara yol açmıştır. Anlaşmazlığın çözümü için İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere Batılı devletler işbirliği planlarını hayata geçirmek için büyük çaba sarf etmişlerdir. Bu çalışmanın birincil odak noktası, İsrail-Filistin çatışmasının tarihsel arka planına ilişkin kanıt toplamak ve II. Dünya Savaşı sonrası Filistin barış planlarını analiz etmektir. Çalışma sonrasında İngiliz ve Amerikan hükümet makamlarının nihai hedeflerini, büyük vizyonlarını ve Filistin'e ilişkin faaliyetlerini değerlendirmektedir. Üçüncü aşamada, çalışma BM Güvenlik Konseyi'nin 242 sayılı Kararı (1967), Camp David Anlaşmaları (1978), Oslo Anlaşması (1993), Camp David Zirvesi (2000), Taba Anlaşması (2001), Cenevre Anlaşması (2003) ve son olarak 2020 yılındaki Trump Barış Planı olmak üzere barış sürecindeki bazı kritik dönemeçlere odaklanmaktadır. Bu çalışma, tarihin mevcut olaylar üzerindeki etkisini analiz etmek amacıyla, geçmiş olayların gerçeklere ve olayların nedenlerine dayalı olarak açıklanması ve yorumlanmasına odaklanmaktadır. Bu nedenle, analiz, günümüz üzerinde etkisi olan karmaşık nüansları, toplulukları, kavramları, olayları ve hatta geçmişin düşünce ve fikirlerini anlamak için "Tarihsel Araştırma Yöntemini" kullanmaktadır. Araştırmanın sonuçları, İsrail-Filistin meselesinin gelişiminin büyük ölçüde bölgesel ve küresel güçlerin konuya nasıl dahil olduğuna bağlı olduğunu göstermektedir. Küresel güçler, özellikle İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel devletlere kıyasla, sorunun dünü, bugünü ve geleceği üzerinde daha fazla etkiye sahip olduğunda olayların gidişatında daha belirleyici olmuştur. Barış sürecine çeşitli aktörlerin dahil olmasına rağmen, Filistin sorununun çözümü hala belirsizliğini korumaktadır. Balfour Deklarasyonunun ilanıyla Filistin sorununun kökünü oluşturan İngiltere, sürecin başlangıcından bu yana sürdürülebilir bir barıştan ziyade kendi bölgesel çıkarlarının korunması nedeniyle endişe etmektedir. İngiltere'ye benzer şekilde, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa gibi diğer Batılı güçler, öncelikle kendi çıkarlarına ağırlık verdikleri için barış sürecine yönelik istikrarlı ve tutarlı politikalar üretememiştir. İsrail-Filistin ihtilafındaki gidişat, barış ve işbirliği planlarının geçmişteki ihtilafları çözmediğini, ve barış sürecinin bugün de geleceğe dönük umut vermediğini göstermektedir.