Sahte otobiyografik anı yerleştirme ve sahte otobiyografik anı yerleştirme üzerinde duygu durumunun etkisi

İnsan hafızası oldukça güvenilir görünse de bellek bozulmaları kaçınılmazdır, dış etkenler veya zaman tarafından etkilenir. Bu bozulmalar, birçok durumda önemli psikolojik ve sosyal sonuçlara sahiptir. Araştırmacılar, sahte anı (bellek yanılması) olarak bilinen bu bellek bozulmalarını kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Bu olgu, genellikle sahte anı yerleştirme çalışmaları yoluyla araştırılmıştır. Bu çalışmanın iki temel amacı vardır. İlk olarak, sahte otobiyografik anıları yerleştirmek için geliştirilmiş yeni bir yöntemin replikasyonunu amaçlamaktadır (Otgaar vd., 2022). İkinci olarak, pozitif ve negatif duygu durumunun sahte otobiyografik inanç ve anı oluşumu üzerindeki etkisini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Replikasyon aşaması için katılımcılar Tekil ve Tekrarlayan gruplara bölünmüştür (S = 104, Ort.yaş = 31). Katılımcılara kritik bir sahte olayı içeren (mayo düşmesi) 20 otobiyografik olay sunulmuş ve bu olayları deneyimleyip deneyimlemediklerini hatırlamaları istenmiştir. Bir hafta sonra, sahte olayı yaşamamış katılımcılara bu olayı aslında yaşadıklarını belirten ikinci bir anket verilmiştir. Bir grup katılımcıya olayın bir kez olduğu, diğer gruba ise birden fazla olduğu söylenmiştir. Katılımcılardan inanç ve hatırlamalarını puanlamaları ve olayla ilgili detaylar sağlamaları istenmiştir. Çalışmanın replikasyonu kısmen başarılı olmuş, sahte inanç ve sahte anılar %4 ila %12 arasında yerleştirilmiştir. İlginç bir şekilde, Tekil ve Tekrarlayan gruplarda sahte inançların ve sahte anıların oluşumunun eşit derecede muhtemel olduğu bulunmuştur. Duygu durumu incelenen aşama için katılımcılar Tekil-Pozitif, Tekil-Negatif, Tekrarlayan-Pozitif ve Tekrarlayan-Negatif olmak üzere dört gruba ayrılmıştır (S = 206, Ort.yaş = 31). Bu aşamada da aynı prosedür takip edilmiş, ancak ikinci anketin başlangıcında katılımcıların ruh hali pozitif veya negatif video klipler kullanılarak manipüle edilmiştir. Çalışmanın duygu durumu incelenen kısmı da kısmen desteklenmiştir. Pozitif ve Negatif duygu durum gruplarında sahte anıların oluşumunun eşit derecede muhtemel olduğu bulunmuştur. Ancak, olay sıklığı gruplarından bağımsız olarak, Negatif duygu durumdaki gruplarda sahte inanç oluşma oranları Pozitif duygu durumdaki gruplardan anlamlı derecede daha yüksek olmuştur ve bu bulgu literatürle de uyumludur. Benzer şekilde, depresyon ve TSSB gibi süreğen olumsuz duygu durumlarıyla karakterize edilen psikopatolojiler ve bunların subklinik semptomları da hem terapötik bağlamlarda hem de günlük durumlarda telkine duyarlılık sergileyebilir. Çalışmanın sonuçları, klinik çıkarımları, limitasyonları ve gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik önerileri ayrıntılı olarak tartışılmıştır.