A comparative study on Shakespeare's Hamlet and its Turkish translations by Orhan Burian, Sabahattin Eyüboğlu, and Can Yücel

Bu tez, okuyucu odaklı eleştirel kuramlardan biri olan Alımlama Estetiği Kuramı temelinde çevirinin önemini vurgulayarak Shakespeare'in Hamlet metnini Orhan Burian'ın 1944 yılında, Sabahattin Eyüboğlu'nun 1965 yılında ve Can Yücel'in 1992 yılında Türkçe'ye çevrilmiş erek metinleri ile karşılaştırmayı amaçlar. Bu çalışma, öncelikle Çeviribilim açısından, Alımlama Estetiği Kuramı'nın temel ilkelerine, ikinci olarak Elizabeth dönemi ile onaltıncı yüzyıl İngiltere'sinin sosyo-kültürel, siyasi ve tarihi arka planına, Elizabeth tiyatrosunun özellikleri ve Hamlet metnini şekillendiren temel çatışmalar üzerine odaklanır. Üçüncü olarak, farklı çevirmenler tarafından Türkçe'ye çevrilen Hamlet metninin çeviri tarihçesi kısaca özetlenir. Son olarak, kaynak metin ve yazıldığı dönem incelendikten sonra, üç Türkçe erek metin, yirminci yüzyıl Türkiye'sinin sosyo-kültürel, siyasi ve tarihi arka planında "Güç Mücadelesi", "Cinsiyet Rolleri" ve "Bireyin İkilemi" başlıkları altında irdelenir. "Güç Mücadelesi", Danimarka Krallığı'ndaki iki muhalif güç arasındaki iktidar mücadelesini ele alırken, "Cinsiyet Rolleri" kadın karakterleri ve onlara yönelik önyargıları ele alır ve son olarak "Bireyin İkilemi", bireyin varlığının anlamı ve Hamlet karakterinin aynı derecede istenmeyen iki varoluş biçimi arasında karar vermeye çalışmasını zaman zaman Türkiye'deki benzer ya da farklı alımlamaları öne çıkararak tartışır. Ancak, 40'lı, 60'lı ve 90'lı yıllara ait erek metinler birbirleriyle karşılaştırıldığında zaman zaman benzeşmekte ya da ayrışmakta oldukları gözlemlenir; çünkü çevirmenler de erek toplumun üyeleri olarak bu dönemlerin sosyo-kültürel, politik ve tarihi koşullarına maruz kalmaktadırlar. Alımlama Estetiği Kuramı, kuramcıları Wolfgang Iser ve Hans Robert Jauss'un ileri sürdüğü gibi, okuma süreci esnasında okuyucuların 'beklenti ufkuna' göre boşlukları ve belirsizlikleri doldurmalarına olanak tanır. Bu nedenle bir metnin farklı okuyucular tarafından ve hatta aynı okuyucu tarafından farklı zamanlarda okunması durumunda farklı yorumlanması ve oluşturulması olasıdır. Bu çalışmada ele alınan erek metinler 1940'lar, 1960'lar ve 1990'lar Türkiye'sinin soyo-kültürel, politik ve tarihi bağlamında ele alınmış ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çeviribilim, Alımlama Estetiği Kuramı, William Shakespeare, Hamlet,Orhan Burian, Sabahattin Eyüboğlu, Can Yücel