Şirketlerin kâr dağıtım politikası ve kâr payı ödeme şekillerinin firma değerine etkisinin analizi ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir inceleme

Ekonomik gelismelerin finans alanına yansıması sonucunda firmalar büyük bir degisim süreciyle karsı karsıya kalmıslardır. Yasanan bu hızlı degisim sürecinde, literatürde kâr maksimizasyonu olarak ifade edilen klasik isletme amacı bir kenara bırakılmıs ve firma degerinin maksimizasyonu seklinde ifade edilen amaç finans fonksiyonu yönünden daha geçerli görülmüstür. Firma degerinin maksimizasyonu ise yatırım, sermaye yapısı ve kâr payı dagıtım kararlarının bir fonksiyonu seklinde ortaya çıkar. Kâr payı dagıtım politikası, firma degerini etkilemesi bakımından büyük öneme sahiptir. Dagıtılmayan kârlar firma büyüme finansmanını saglayan temel kaynaklardan birisi oldugundan, kâr dagıtım politikası isletmenin büyüme hızını, piyasa degerini, ortakların servetlerini etkileyen bir nitelik tasımaktadır. Ayrıca, kâr payları yatırımcı durumundaki üçüncü kisilere firmanın karakteristik özellikleri hakkında bilgi niteligi tasımaktadır. Firmanın kâr payı dagıtım politikasını benimsemesi ve kâr payı dagıtımına gitmesi, yatırımcılar nezdinde firmanın kârlılıgı yönünde bir referans niteligi tasır. Kâr payı dagıtım politikasının firma degerine etkisi konusunda bir takım yaklasımlar ortaya atılmıs olup bu yaklasımlar temelde ikiye ayrılabilir. Binici yaklasıma göre, kâr payı dagıtım politikası firma degerini etkilerken, diger yaklasıma göre ise kâr payı dagıtım politikası ile firma degeri arasında herhangi bir iliski yoktur. Kâr payı dagıtım politikasının belirlenmesinde, yasal kurallar, likidite, enflasyon, kârların istikrarı, vergi etkisi gibi faktörlerle, isletmelerin izledikleri kâr dagıtım politikaları ve kâr dagıtım sekillerinin de göz önüne alınması gerekir. Ayrıca, kazanç gücü, büyüme hızı, sanayi kolunun yapısı, yatırım fırsatları ve rekabet gibi faktörlere de agırlık verilmelidir. Firma yönetimlerinin finansman tercihleri ve\veya kâr ve kâr payı açıklamalarından ve dagıtımlarından sonra hisse senedi fiyatlarında gözlenen hareketler ile ilgili çalısmalar, sirket finansmanı literatüründe genis bir yere sahiptir. Bu çalısmada, 2000-2005 döneminde, stanbul Menkul Kıymetler Borsası 100 Endeksinde yer alan sirketlerin nakit, hisse senedi, bedelli, bedelsiz bölünme ve melez temettü açıklamaları ve dagıtımları sonrası hisse senedi fiyatları üzerine etkileri arastırılmıstır. Kâr payı açıklama ve dagıtım tarihleri için stanbul Menkul Kıymetler Borsası Kütüphanesi arsivlerinde yer alan MKB Günlük Bültenleri'nden ve internet sitelerinden faydalanılmıstır. Temettü dagıtım tarihinden 60 gün öncesi ve 30 gün sonrasında hisse senedi fiyatları incelenerek, temettü dagıtımının etkisi olup olmadıgı arastırılmıstır. Yapılan çalısmalar ve arastırmalar sonucunda, nakit, hisse senedi seklinde, bedelli, bedelsiz ve melez kâr payı hisse senedi fiyatını dolayısıyla hisse senedi getirisini etkiledigi tespit edilmistir. Piyasanın her bir dagıtım sekline karsı tepkisi farklı olmaktadır. Nakit ve melez kâr payı dagıtım ilanı yatırımcıların getirilerini olumlu yönde etkilerken, bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı getirileri olumsuz yönde etkilemektedir. Yatırımcılar hisse senedi seklinde kâr payı dagıtım ilanına tepkisiz kalmaktadır. Melez kâr payı dagıtımı getirileri olumlu yönde etkilerken, nakit hisse senedi seklinde kâr payı, bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı getirileri olumsuz etkilemektedir. Sonuçlar, yatırımcı ve yöneticilerin bir karar alırken kâr payı dagıtım dönemine dikkat etmeleri gerektigini göstermektedir.