Siyasi coğrafya açısından Türkiye-İran ilişkilerinde sınır kapılarının önemi

Siyasi coğrafyanın en önemli tartışma konularından birisi idari sınırlardır. Sınırların değişimi üzerine çok sayıda plan, proje veya strateji geliştirilmekte ve bu stratejiler insanlık tarihi açısından büyük değişimleri beraberinde getirmektedir. Ülkeler arasında belirlenmiş olan sınırlar, doğal sınırlar, yapay sınırlar ve etnografik sınırlar olarak üç başlık altında toplanmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin İran İslam Cumhuriyeti ile olan kara sınırı 526 km uzunluğundadır. Türkiye-İran sınırı, İran ve Nahçıvan ülkelerinin kesişimde yer alan Dilucu'ndan başlayıp, Aras Nehri üzerinden Irak sınırının başladığı Şapatan Geçidi'ne kadar uzanmaktadır. Türkiye-İran sınırı Kasr-ı Şirin Antlaşması'ndan bu yana pek fazla değişikliğe uğramamıştır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin doğusundaki komşu ülkelerden biri olan İran'a açılan sınır kaplarının ekonomik, sosyal, kültürel, stratejik potansiyelini belirleyerek, yakın çevresine, Türkiye'ye ve ülkeler arası süreçlere etkisini siyasi coğrafya açısından değerlendirmektir. Araştırma esnasında hem nitel hem de nicel verilerden faydalanılmış olması sebebiyle keşfedici karma desenli bir çalışma ortaya konulmuştur. Türkiye-İran sınır kapıları Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan yollarından biridir. Türkiye'nin de İran'ın Avrupa'ya açılan kapısı olduğu söylenebilir. Türkiye-İran sınırının önemli bir bölümü dağlık ve engebeli arazi yapısına sahiptir. Yine sınırın etnik yapısı da çeşitlilik göstermektedir. Türkiye-İran sınırı ticaretin yoğun olarak yapıldığı, yolcu giriş-çıkışlarının oldukça fazla olduğu, turizm potansiyeli bağlamında sınır bölgesi etki alanında bir cazibe merkezi olduğu ve gerek Türkiye gerekse İran için önemli potansiyele sahip olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Sınır, Siyasi Coğrafya, Sınır Kapıları, Türkiye-İran Sınırı