Sürdürülebilir kentleşme için sakin şehir modelinin sosyal hizmet bağlamında değerlendirilmesi: Seferihisar örneği

Geçmişten günümüze kentler; yaşamsal, politik ya da kültürel birer merkez olmakla birlikte heterojen insan toplulukların hareketli ve karmaşık yapısını da yansıtan mekânsal bir organizasyon olarak varlığını devam ettirmektedir. Ancak kentleşme "hızlı, çarpık, aşırı, sahte, dengesiz ve tek yönlü" bir gelişim göstermesiyle çevre ve altyapı sorunu, konut yetersizliği, işsizlik, sosyal ve kültürel yapı sorunu, göç, kent yoksulları gibi birtakım problemleri doğurmuştur. Zamanla bu sosyal sorunlar sürdürülebilir kentleşmeyi imkânsız hale getirmiş ve küresel düzeyde sosyal sorunlara ilişkin tepkiler ortaya çıkmıştır. Bu tepkilerden birisi olarak gelişen "sakin şehir (Cittaslow)" hareketi; doğal kaynakların adil dağıtımından sürdürülebilir yerel kalkınmaya, çevre ve altyapı düzenlemelerinden sosyal uyuma, tarihî ve kültürel mirası korumadan kent kimliğine sahip çıkmaya kadar birçok alanda etkinlik göstermektedir. Bu çalışma sürdürülebilir kentleşme bağlamında sakin şehir hareketinin ilke ve kriterleriyle sosyal hizmetin amacı ve pratiklerini birlikte yorumlamaya çalışmaktadır. Çalışma kapsamında nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve çalışma nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan kritik olay durum çalışmasıdır (critical instance case studies). Bunun için İzmir'in Seferihisar ilçesinde yaşayan kişilerin "sakin şehir" ile ilgili görüşleri geniş bir boyutta ve ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Buradan hareketle bu araştırmanın katılımcıları İzmir'in Seferihisar ilçesinde yaşayan toplam 22 kişiden oluşmaktadır. Katılımcılardan birisi Seferihisar Belediye Başkanı Tunç Soyer'dir. Diğer 21 katılımcı ise dezavantajlı gruplardan seçilmiştir. Bu gruplar; yaşlı, yoksul, engelli ve kadınların oluşturduğu tabakalardır. Belirli alt grupları belirleyerek karşılaştırmaları ve analizi kolaylaştırmak için bir alt grup olarak da dezavantajlı grupların her birinden 3 ya da 5 kişi belirlenmiştir. Ayrıca Seferihisar'ın sakin şehir unvanı almadan önceki hali ve sonrasının daha iyi analiz edilebilmesi için katılımcılar özellikle ya doğma büyüme Seferihisarlı ya da Seferihisar sakin şehir unvanı almadan önce ilçeye yerleşmiş kişilerden seçilmiştir. Araştırmada yarı yapılandırılmış formu ile görüşme yapılarak, görüşmeler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bunun için MAXQDA 18 Pro Analytics Programı kullanılmıştır. Sonuç olarak, sakin şehir hareketinin yöre halkı ve yönetici organların birlikte hareket etmesiyle başarılı bir şekilde gerçekleşebileceği görülmüştür. Sosyal değişim ve gelişim, sosyal bütünleşme, insanların güçlendirilmeleri ve özgürleşmeleri sakin şehrin kriterlerinin yöre halkının farkındalığı ve katkısıyla uygulandığında sosyal hizmetin temel amaçları da gerçekleşmiş olacaktır. İnsan onuru ve haysiyetine saygı, zarar vermeme, farklılıklara saygı, insan haklarını koruma ve sosyal adalet gibi sosyal hizmetin en kapsayıcı ilkeleri de sakin şehir kriterlerinin uygulanmasıyla mümkün görünmektedir. Çünkü, yöre halkı sakin şehir kriterlerinin eksik ya da düzenli uygulanmaması durumlarında Seferihisar'ın sakin şehir olmadan önceki halinden daha problemli olduğunu belirtmişlerdir. Bu durum da yöre halkının Seferihisar'ı terk etmesi, birbirlerine yabancılaşması ve sosyal uyumunun bozulması tehlikesini getirmiştir. Bu sebeple sakin şehir kriterlerinin uygulanması dezavantajlı kesimlerin yaşam kalitesini yükseltmesiyle sosyal hizmet işlevi göstermektedir.