Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e Bergama kazası (1839-1908)

Bu çalışma kapsamında, Aydın Vilayeti dâhilinde bir kaza ünitesi olarak yer alan Bergama'nın, 1839-1908 yılları arasındaki gelişim ve değişimi incelenmiştir. Bilindiği gibi, Tanzimat sonrası ülke genelinde yaşanan modernizm hareketi, devlet yönetiminde en yüksek noktadan başlayarak en alt idari birime kadar kendini hissettirmiştir. Bu bağlamda, Tanzimat sonrası yerleşmeye başlayan çağdaş yerel yönetim bilincinin, Bergama ölçeğinde, idari yapı, nüfus, iktisadi yapı, eğitim ve arkeolojik alandaki yansımaları ele alınarak değerlendirilmiştir. Çalışma sürecinde, tez içeriğinin oluşmasında yol haritası görevi gören Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden temin edilen belgeler, temettuat defterleri, nüfus defterleri, XIX. yüzyılın ikinci yarısına ait Bergama şer'iyye sicilleri, vakfiyeler ve Aydın Vilâyet Salnameleri kullanılarak bir bütünlük sağlanmıştır. Giriş ve dört bölümden meydana gelen tezin birinci bölümünde, idari taksimat, ikinci bölümde sosyal hayat, üçüncü bölümde ekonomik yapı ve dördüncü bölümde arkeolojik kazı çalışmaları hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Kısaca, bu tez ile Bergama Kazası'nın Tanzimat (1839) ile II. Meşrutiyet (1908) dönemleri arasında bulunduğu bölge içerisindeki sosyal, kültürel, ekonomik ve idari yapısı ile bölgedeki yerinin, kimliğinin ve kültürel mirasının yerel tarihçilik açısından ortaya konması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bergama, Kaza, Tanzimat, II. Meşrutiyet.