Temporomandibular disfonksiyon ilişkili baş ağrısı olan hastalarda manuel tedavi ile bilişsel egzersiz terapi yaklaşımının baş ağrısı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri

Bu çalışma temporomandibular disfonksiyon ilişkili baş ağrısı olan bireylerde Manuel Tedavi ve Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımının baş ağrısı, uyku kalitesi, depresyon, anksiyete, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçladı. Çalışmaya katılan 62 birey, randomize olarak Manuel Tedavi (MT) (n=22), Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı (BETY) (n=20) ve Kontrol Grubu (n=20) olmak üzere üç gruba ayrıldı. MT grubuna; ev egzersizi ve hasta eğitimiyle birlikte tetik nokta tedavisi, miyofasyal gevşetme, temporomandibular eklem (TME) ve servikal mobilizasyon, TME yumuşak doku mobilizasyonu, servikal bölge kaslarına germe, çiğneme kaslarına kas enerji tekniği ve oksipital, temporoparietal bölgelere gevşetme teknikleri uygulandı. BETY grubuna ev egzersizi ve hasta eğitimi ile birlikte fonksiyon odaklı gövde stabilizasyon egzersizleri, duygu durum bilgi yönetimi (dans terapi-otantik hareket) ve BETY ağrı yönetimi eğitimi verildi. Kontrol grubu ise ev egzersizi ve hasta eğitimi aldı. MT ve BETY eğitimi haftada iki gün, 45 dakika süreyle 8 hafta boyunca uygulandı. Kontrol grubundan ise haftada beş gün, günde bir kez 30-35 dk süreyle 8 hafta boyunca ev egzersizlerini yapmaları istenildi. Bireylerin demografik verileri kaydedilerek, klinik değerlendirmeler kapsamında postür analizi, servikal ve temporomandibular eklem hareket açıklığı, ağrı şiddeti (Vizüel Analog Skalası ve McGill Ağrı Ölçeği-Kısa Form) ve tetik nokta hassasiyeti incelendi. Kasların viskoelastik özellikleri MyotonPro, basınç ağrı eşiği ölçümleri ise algometre ile yapıldı. Bireylerin biyopsikososyal durumlarını değerlendirmek amacıyla, biyopsikososyal temelli bir ölçüm aracı olan Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı - Biopsychosocial Questionnairre (BETY-BQ) uygulandı. Ayrıca Çene Fonksiyon Kısıtlılık Skalası (ÇFKS), Ağız Sağlığı Etki Profili-14 (OHIP-14), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Boyun Özürlülük İndeksi (BÖİ), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Baş Ağrısı Etki Testi (HİT-6), Hastane Anksiyete ve Depresyon ölçeği (HADS) ve hasta memnuniyeti ölçekleri olan Hasta Memnuniyet Anketi (PSQ-18) ve Küresel Değişim Değerlendirmesi ölçeği (GROC) kullanılarak fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi değerlendirildi. 8 haftalık tedavi sonrası ve 5. ay takip değerlendirmelerinde, her üç grupta da çene, baş ve boyun bölgesindeki ağrılar, tetik nokta hassasiyeti, kasların viskoelastik özellikleri, çene fonksiyonu, servikal ve temporomandibular eklem hareket açıklığı, uyku kalitesi ve yorgunluk düzeylerinde anlamlı iyileşmeler gözlendi (p<0.05). MT grubu, 8. hafta sonunda diğer gruplara kıyasla daha belirgin iyileşme gösterdi. Ancak, 5. ay değerlendirmelerinde BETY grubunun kazanımlarının daha kalıcı olduğu ve iyileşmeler olduğu kaydedildi (p<0.05). Sonuç olarak, TMD ile ilişkili baş ağrısı olan bireylerde ağrı şiddeti, uyku kalitesi, yorgunluk, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi gibi parametrelerde BETY, uzun dönem sonuçlar yönüyle manuel tedaviye kıyasla daha kalıcı etkiler sağladı. Gelecek çalışmalarda, her iki yaklaşımın birlikte uygulanmasının uzun süreli etkileri araştırılmalıdır.