Tüberkülozun tanısında polimeraz zincir reaksiyon yönteminin değeri ve N-acetyl-L-cystein'nin bu yöntemin duyarlılığı üzerine etkisi

52 ÖZET Tüberkülozun erken tanısında Polimeraz Zincir Reaksiyon (PZR) yönteminin değerini ortaya koymak ve klinik örneklerin homojenizasyonu ve dekontaminasy onunda kullanılan N-acetyl-L-cystein-NaOH (NALC-NaOH) aşamasının, PZR'nun duyarlılığı üzerine olumsuz etkisinin olup olmadığını belirlemek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Son dört yıl içinde tüberküloz ön tanısı alan 1282 balgam, 550 idrar ve 380 steril vücut sıvısı olmak üzere toplam 2212 örmeğe ait mikroskopi, kültür ve PZR sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Turgut ÖZAL Tıp Merkezinde tüberküloz ön tanısı almış hastalardan alman 147 balgam, 72 idrar ve 52 steril vücut sıvısı olam üzere toplam 271 klinik örnek ve M. tuberculosis H37Rv standart susundan hazırlanan 106, 104, 102, 101 yoğunluktaki bakteri süspansiyonlarında NALC-NaOH uygulanmasının PZR yönteminin duyarlılığı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. İncelenen 1282 balgam örneğinin % 15'inde ARB, % 12'sinde kültür, % 32'sinde ise PZR pozitif bulunmuştur. İdrar örneklerinde bu oran sırasıyla % 15, %10 ve % 25 olarak tesbit edilmiştir. Steril vücut sıvılarının % ll'inde ARB, % 12'sinde kültür ve % 23 'ünde PZR pozitif olarak saptanmıştır. Genel bir dğerlendirme yapıldığında 2212 klinik örneğin % 14.1 'inde ARB, % 14.3 'ünde kültür ve % 29'unda PZR pozitif bulunmuştur. ARB pozitifliğine göre PZR'nun duyarlılığı balgam için % 87, idrar için % 70 ve steril vücut sıvıları için % 80 olarak saptanmıştır. NALC-NaOH uygulamasının PZR duyarlılığına etkisi ile ilgili denemelerde NALC-NaOH ile işlenmemiş balgam örneklerinde PZR duyarlılığı % 95, NALC- NaOH ile işlenenlerde ise % 41 olarak bulunmuştur. İdrar örneklerinde bu oran sırasıyla % 93 ve % 31, steril vücut sıvılarında ise % 89 ve % 1 1 olarak belirlenmiştir. Standart53 bakteri yoğunlukları ile yapılan denmelerde NALC-NaOH ile işleme almanın PZR duyarlılığım özellikle düşük bakteri yoğunluklarında önemli derecede azalttığı gözlenmiştir.