Türk inşaat sektöründe sağlık ve güvenliğin tasarım sürecine dahil edilmesinde mimarların rolü

Ülkemizde iş kazalarının en sık meydana geldiği sektörlerden biri inşaat sektörüdür. Bu bağlamda, güvenli tasarım yaklaşımı, inşaat sektöründeki iş kazalarının önlenmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Mimarlık disiplininde sağlık ve güvenlik unsurlarının tasarım sürecine entegre edilmesi, güvenli tasarım uygulamalarının etkinliğini artırarak iş sağlığı ve güvenliğine katkı sağlayacaktır. Bu araştırmanın amacı, Türk inşaat sektöründe sağlık ve güvenliğin tasarım sürecine dahil edilmesinde tasarımcıların rolünü incelemektir. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışmaya 25 mimar katılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanıp katılımcılar ile detaylı görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizi içerik analizi ile yapılmış tema, kod ve kategoriler belirlenmiştir. Analiz edilen verilere göre güvenliğin tasarım sürecinin erken aşamalarında ele alınması gerektiği vurgulanırken, zaman, maliyet baskısı, mevzuat yetersizlikleri, eğitim eksikliği ve belirsiz sorumluluk alanları gibi engellerin süreci olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Mimarlar, güvenlik odaklı tasarım kararlarının hem iş kazalarını azalttığını hem de verimliliği artırdığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, güvenliğin tasarıma etkin entegrasyonu için sistematik eğitim, net görev tanımları, saha gözlemleri ve iş güvenliği uzmanlarının sürece dahil edilmesi temel gereklilikler olarak öne çıkmaktadır.