Türkiye'de kuşaklar arası ebeveynlik: Ebeveynlik pratiklerindeki değişimler ve süreklilikler

Modernleşme ve kentleşmeyle birlikte Türkiye, aile dinamiklerine ve ebeveynlik pratiklerine de yansıyan önemli sosyokültürel ve demografik değişimler yaşamaktadır. Bu tez, Aile Değişim Kuramı çerçevesinde, iki kuşak Türk ebeveynlerinin ebeveynlik sıcaklığı/davranışsal kontrol, sert disiplin, psikolojik kontrol ve sosyokültürel kontrol pratiklerindeki kuşaklar arası değişimler ve süreklilik durumlarını incelemiştir. Önceki literatürde sıcaklık/davranışsal kontrol ve sert disiplinin kuşaklar arası aktarımı ele alınmış olsa da, Batı dışı toplumlara dair çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu tez aynı zamanda psikolojik kontrol ve sosyokültürel kontrolün aktarımına dair araştırmaların azlığı nedeniyle literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Daha kapsamlı bir TÜBİTAK projesi (118K032) kapsamında, 4–17 yaş arası çocuğu olan Türkiye temsili 1365 ebeveynden (% 57'si anne) veri toplanmıştır. Ebeveynler hem mevcut çocuk yetiştirme uygulamalarını hem de kendi ebeveynlerinin çocuk yetiştirme biçimlerine ilişkin algılarını bildirmiştir. Sosyoekonomik düzey ve çocuk yaşı kontrol edilerek yapılan karma desenli ANCOVA'lar ve ikili korelasyon analizleri, günümüz anne ve babalarının, kendi ebeveynlerine kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek sıcaklık/davranışsal kontrol ve daha düşük düzeyde sert disiplin gösterdiğini ortaya koymuştur. Özellikle günümüz babalarının ebeveynlik pratiklerinde önemli değişimler gözlemlenmiştir. Ancak, ebeveynlerin psikolojik kontrol ve sosyokültürel kontrol uygulamalarının iki kuşak boyunca sürdüğü bulunmuştur. Bulgular ve sonuçlar, önceki literatür ve Ailede Değişim Kuramı bağlamında tartışılmıştır.