Ülseratif kolit ve crohn hastalarının demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ve bulguların hastalık aktivitesi ile korelasyonu

AMAÇ: Çalışmamızda, inflamatuvar barsak hastalıklarının bölgemizdeki insidansı ve demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ile bunların hastalık aktivite indeksleriyle korelasyonunun belirlenmesi amaçlandı. GEREÇLER VE YÖNTEM: Çalışmamızda Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniği ve servisine başvuran 103 ülseratif kolit (ÜK), 43 Crohn hastalığı (CH) ve 4 mikst tip inflamatuvar barsak hastalıĞI (İBH) tanısı olan 150 hasta dahil edildi. Bu hastaların dosyaları retrospektif olarak taranarak, hastaların demografik özellikleri, klinik, endoskopik ve laboratuvar özellikleri ve bulguların hastalık aktivite indeksleriyle korelasyonu araştırıldı. BULGULAR: Çalışmamıza, 103 ÜK, 43 CH ve 4 mikst tip İBH tanılı 150 hasta alındı. Hastaların yaş ortalamaları 47?17 olup, %43,3?ü kadın ve %56,7?si erkekti. Başvuru anındaki semptomlar incelendiğinde ÜK hastalarının %88,3?ünde, CH hastalarının %51,2?sinde ishal vardı. ÜK hastalarının %79,6? sında, CH hastalarının ise %44,2? sinde rektal kanama ile ÜK hastalarının %76,7? sinde, CH? nın ise %97,7? sinde karın ağrısı bulunmaktaydı. Birinci derece akrabalarında İBH görülme sıklığı ÜK hastaları için %21,4, CH hastaları için %30,2 idi. Birinci derece akrabalarında kolon kanseri görülme sıklığı ÜK tanılı hastalarda %7,8, CH tanılı hastalarda ise %4,7 bulundu. Hastalarda gelişen intestinal komplikasyonlar incelendiğinde ÜK tanılı hastaların %4,9? unda, CH tanılı hastaların %14? ünde fistül; ÜK tanılı hastaların %2,9?u, CH tanılı hastaların %7? sinde toksik megakolon; ÜK tanılı hastaların %1,9? unda, CH tanılı hastaların %2,3? ünde kolon kanseri saptandı. Ekstraintestinal komplikasyonlar olarak: ÜK tanılı hastaların %15,5? inde, CH tanılı hastaların ise %20,9? unda artrit-artralji; ÜK tanılı hastaların %7,8? inde, CH tanılı hastaların ise %11,6? sında cilt tutulumu; ÜK tanılı hastaların %3,9? unda, CH tanılı hastaların ise %4,7? sinde sklerozan kolanjit geliştiği gözlendi. Mayo indeksine göre ÜK tanılı hastaların %40,8? i remisyonda, %45,6? sı aktif evre ve %13,6? sı şiddetli hastalık olarak değerlendirildi. CDAİ indeksine göre CH tanılı hastaların %37,2? si hafif hastalık aktivitesinde, %37,2? si orta hastalık aktivitesinde ve %25,6? sı şiddetli evrede hastalık olarak değerlendirildi. ÜK tanılı şiddetli hastalık evresindeki hastaların %100? ünde sedimantasyon, %78,6? sında ise CRP yüksek olarak saptandı. CH tanılı şiddetli evredeki hastaların %72,7? sinde sedimantasyon, tümünde ise CRP değeri yüksek olarak saptandı. ÜK ve CH hastalarında hastalık aktivitesi ile sedimantasyon (p=0,001) ve CRP (p=0,001) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı. CEA değerlerine bakıldığında ÜK hastalarının %94,2? sinde, CH hastalarının ise %88,4? ünde CEA değerleri normal bulundu. CA 19-9 değerlerine bakıldığında ÜK hastalarının %97,1? inde, CH hastalarının ise %95,3? ünde CA 19-9 değeri normal bulundu. Hastalık aktivite indeksleri ile hem CEA, hem de CA 19-9 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (CEA: ÜK için p=0,456, CH için p=0,187, CA 19-9: (ÜK için p=0,164, CH için p=0,324). SONUÇ: Çalışmamızda İBH? lı hastaların %68,7? si ÜK, %28,7? si CH, kalanı mikst tiptir. İBH? lı hastalarda en sık görülen ilk 3 semptom sıraları değişmekle birlikte hem ÜK, hem de CH? de rektal kanama, ishal ve karın ağrısıdır. Birinci derecedeki akrabalarda İBH görülme sıklığı ÜK? da %21,4, CH? da ise %30,2 iken, İBH? da kolon kanseri görülme sıklığı ÜK? da 2 kat daha fazladır. İBH? lı hastaların %30,6? sında en az bir tane ekstraintestinal tutulum nedeniyle semptom ya da bulgu vardır. En sık görülen ekstraintestinal tutulum ise artrit ve artraljidir. Hastalığın şiddeti ile sedimantasyon ve CRP yüksekliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon vardır. ÜK? lı hastalarda en sık görülen laboratuvar bulguları demir eksikliği anemisi ve kolestaz bulguları iken, CH? da hipoalbüminemi görülme sıklığı daha fazladır. ANAHTAR KELİMELER: Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, İnflamatuvar Barsak Hastalığı.