Üniversite yerleşkelerinde yağmur ve gri suyun kullanım potansiyelinin belirlenmesi: Artvin Çoruh Üniversitesi örneği

Bu çalışma kapsamında, Artvin Çoruh Üniversitesi'nin tüm yerleşkelerinde yağmur suyu hasadı ve gri suyun yeniden kullanımı ile elde edilebilecek su miktarları belirlenmiş, bu alternatif su kaynaklarının kampüs yeşil alanlarının sulanmasında kullanılabilirliği değerlendirilmiş ve ayrıca sistemlerin ekonomik fizibilitesine ilişkin analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada tüm binaların çatı alanları ve yıllık yağış verileri kullanılarak yağmur suyu hasadı potansiyeli hesaplanmış; ayrıca kullanıcı sayıları temelinde oluşan gri su miktarları ve karakteristik özellikleri tespit edilmiştir. Temel bulgular yağmur suyu hasadının yılda toplam 22.854 m³ su sağlayabileceğini, en yüksek hasadın Seyitler Yerleşkesi'nde (8.887 m³) ve en düşük hasadın Ardanuç Yerleşkesi'nde (630 m³) olduğunu göstermiştir. Üniversite genelinde günlük 649 m³ gri su üretimi hesaplanmış, ancak analizler gri suyun iletkenlik, sodyum, klorür ve bor değerleri açısından atık su standartlarına göre "3. sınıf su" olduğunu ortaya koymuştur; dolayısıyla gri suyun arıtılmadan doğrudan sulamada kullanılmasının uygun olmadığı belirlenmiştir. Yağış alan bir bölge olarak sulama için planlanan beş aylık dönemde (Mayıs–Eylül) 155.989 m² yeşil alan için yaklaşık 117.000 m³ su gerekmekte olup hasat edilen yağmur suyu ile oluşan gri su birlikte kullanıldığında Merkez, Hopa, Şavşat ve Arhavi yerleşkelerinin sulama suyu ihtiyacının tamamının karşılanabildiği, ancak Seyitler, Borçka ve özellikle Ardanuç yerleşkelerinde yetersiz kaldığı saptanmıştır. Ekonomik analiz sonucunda yağmur suyu ve gri su kullanımının yıllık toplam 1,57 milyon TL tasarruf sağlayacağı hesaplanmış; en kısa yatırım geri dönüş sürelerinin Merkez, Seyitler, Borçka ve Hopa'da (15-16 yıl), en uzun sürenin ise Ardanuç'ta (146 yıl) olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda özellikle ekonomik açıdan avantajlı olan Borçka, Hopa, Merkez ve Seyitler yerleşkelerinde öncelikle sistemlerin kurulması; gri suyun sulamaya uygun hale getirilmesi için biyolojik arıtma, filtrasyon, dezenfeksiyon ve ters ozmos ünitelerinin entegre edilmesi; yağmur suyu ile arıtılmış gri suyun birlikte depolanacağı hibrit tanklar için mevsimsel dalgalanmalara göre optimum hacimlerin tasarlanması önerilmektedir. Sonuç olarak, yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanımının Artvin Çoruh Üniversitesi ölçeğinde teknik olarak uygulanabilir ve belirli yerleşkelerde ekonomik olarak makul olduğu gösterilmiştir. Bu sistemlerin hayata geçirilmesiyle içme-kullanma suyu tüketiminin azaltılması, yerel su kaynaklarının korunması ve üniversitenin sürdürülebilirlik hedeflerine önemli katkı sağlanması mümkün olacaktır.